Witaj GOŚCIU ( Zaloguj się | Rejestracja )
 
> Stańczyk, błąd percepcji obrazu Matejki
     
liptus
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 10
Nr użytkownika: 94.987

 
 
post 9/09/2014, 12:50 Quote Post

Wpatrując się uważnie w obraz jak w temacie dostrzegłem pewną nieścisłość interpretacyjną związaną z tym dziełem. Otóż, wg wszelkich źródeł opisujących obraz, na stole przed Stańczykiem leży list z datą 1514 i nazwą miasta Smoleńsk, który wskazuje na frasunek błazna utratą Smoleńska w tymże roku. W rzeczywistości (dziwne, że tego nikt wcześniej nie zauważył) na liście widnieje data 1533 i napis Samogitia, czyli Żmudź. W świetle tego "odkrycia" zastanawia mnie przesłanie obrazu. Czy ktoś z Was jest w stanie połączyć Żmudź i rok 1533, aby jakoś wytłumaczyć obecność tego listu na stole? Co ważnego wydarzyło się w historii Polski, co mogłoby zasmucić błazna?

Inna rzecz, że Matejko umieścił na obrazie królową Bonę, co analitycy twórczości uznają za błąd malarza, ponieważ w 1514 roku Bona nie była jeszcze królową Polski, ale biorąc pod uwagę rok 1533 jako czas, w którym dzieje się scena z obrazu, to dywagacje analityków są błędne, gdyż w 1533 roku Bona jak najbardziej była królową Polski.

Wg pani kustosz z Domu Jana Matejki w Krakowie, malarz sam nadawał nazwy swoim dziełom. Pełna nazwa tego obrazu to Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony wobec straconego Smoleńska, tudzież Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony, kiedy wieść przychodzi o utracie Smoleńska. Jak to rozumieć? Że Stańczyk zasmucił się utratą Smoleńska w 19 lat po tym wydarzeniu? confused1.gif
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #1


 
Reply to this topicStart new topicStart Poll

Odpowiedzi
     
Andrzej Zieliński vel Zielenski
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 17
Nr użytkownika: 94.853

Andrzej Zieliñski
 
 
post 10/04/2015, 15:17 Quote Post

No to może szerzej ujmijmy temat, uwzględniając cały obraz a nie jego kawałek, oraz globalną historię, a nie jej lokalny fragment.

Pierwsza na tapete idzie data: W mojej opini rok 1533 z dokumentu nie jest przypadkowy bo Matejko powtórzył "kodowanie" roku przez namalowanie komety za oknem. Zgadzałoby się to z rzeczywistym faktem pojawienia się komety C/1533 M1 właśnie w 1533 (stąd jej nazwa). Ergo Matejko dobrze wiedział co robi malując 1533 na piśmie.

Powodem zadumania, zasmucenie a raczej bezsilnej frustracji Stańczyka na obrazie uznałbym także inny fakt z 1533. Wtedy to też upływał termin zawieszenia broni z Moskwą.
"25 grudnia 1532 minął termin sześcioletniego zawieszenia broni pomiędzy Moskwą a Polską i Litwą. Przedłużono je do 25 grudnia 1533" - niesławne Wiki.

Jednak Wasyl zmarł już 3go grudnia 1533 i ten fakt był bezpośrednim pretekstem do decyzji o wojnie z Moskwą z 7 stycznia 1534 roku.

Warto wspomnieć że już wcześniej próbowano uniknąć tej wojny, lecz nic z tego nie wyszło gdyż, warunkiem podpisania wieczystego pokoju z Moskwą był zwrot właśnie tegoż tytułowego Smoleńska o który defacto można uznać poszło w kampani 1533-37
"W marcu 1532 do Moskwy przybyło poselstwo litewskie Macieja Janowicza i Wasyla Czyża. Zażądali oni zwrotu Smoleńska, godząc się tylko pod tym warunkiem na podpisanie pokoju wieczystego z Wielkim Księstwem Moskiewskim." - znów wiki

Matejko mógł uznać że akceptacja wojny w celu odbicia Smoleńska przez Zygmunta Starego, była niefrasobliwa dlatego na obrazie przedstawił go jako "balującego" w tle zamiast przygotowywującego się do poważnej wojny. Miał Matejko ku temu powody. W wielkim skrócie. Popis Miński prowadzony przez Radziwiła zebrał rekordową liczbę wojska szacowaną na 16k żołnierzy. W ten czas szacowano że z Wielkiego Księstwa Litewskiego da się "wyciągnąć" 19k wojska. To było postrzegane jako ogromny sukces mobilizacyjny. Jednak po części z winy samego króla, nieuregulowania przez niego zasad mobilizacji i jego eksperymentów w ostatniej chwili, doszło do wielu konfliktów podczas popisu. Chaos apogeum osiągną wtedy gdy szlachta właśnie żmujdzka, wymówiła posłuszeństwo hetmanowi Radziwiłowi. Pełny opis sytuacji znajdziecie w książce tu:

https://books.google.pl/books?id=CtlmAgAAQB...5%BC%22&f=false

początek na stonie 189.

Moim zdaniem list leżący na stole jest zamierzonym WPROST nawiązaniem do opisanych wyżej realiów. Obarczył szlachtę żmudzi o zniweczenie planu, który wydawał się być idealnym. Nie ma przypadków, błędów, etc... malarza na obrazie. Kampania 1534 roku była tak nieudana, że Matejko mógł uznać że nikt nie będzie kojarzył daty 1534 roku. Bardziej będzie kojarzył śmierć Wasyla w 1533 (przyczyna całego zamieszania). Warto przypomnieć że celem twórczości Matejki było "pokrzepianie serc" i celowo mógł nie wspominać daty nieudanej kampani. Wspomniał za to o ogromnym sukcesie posiadania kiedyś Smoleńska w swych granicach. W tytule wg mnie wspomniał Smoleńsk dla potwierdzenia domysłów.

Aż miło pomyśleć co by było gdyby Iwan IV Groźny nigdy nie miał okazji objąć władzy.

Podoba się? Ma ręce i nogi?

Jeszcze mam kilka słów o innych detalach z obrazu, ale nie podjerzewam Matejki o takie rozeznanie w epoce. Jak chcecie znów poczytać przydługi wywód starego człowieka dajcie znać.

Andrzej

Ten post był edytowany przez Andrzej Zieliński vel Zielenski: 10/04/2015, 15:58
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #2


> Posts in this topic
liptus   Stańczyk   9/09/2014, 12:50
liptus   To wcale nie jest takie nieprawdopodobne. Mimo wyc...   9/09/2014, 21:14
balum   masz zdjęcie listu?   10/09/2014, 6:49
liptus   Jest w tej publikacji: Lekcja historii Jacka Kacz...   10/09/2014, 9:51
liptus   Obiecane zdjęcie listu. http://s29.postimg.org/reg...   10/09/2014, 20:10
Lehrabia   Załącznik się nie wrzucił.   10/09/2014, 20:23
Andre   To jest rzeczywiście bardzo ciekawy temat. Czy Mat...   11/09/2014, 10:37
liptus   Może śmieszna rzecz. Próbowałem wpłynąć na treść a...   11/09/2014, 10:53
Andre   Powinni przynajmniej umieścić w Wikipedii informac...   11/09/2014, 11:06
liptus   Musiałbym znaleźć jakieś logiczne rozwiązanie tej ...   11/09/2014, 13:24
balum   Autorski tytuł obrazu brzmi; Stańczyk w czasie bal...   11/09/2014, 14:04
indigo   1533 rok kojarzy mi się także z pomiarą włóczną ro...   11/09/2014, 14:54
liptus   Słuchajcie, tu nie chodzi o wiedzę, którą można so...   15/09/2014, 22:47
balum   Porponuje zacząć od pism Mariana Gorzkowskiego. To...   16/09/2014, 6:33
liptus   Nie wiem, czy Gorzkowski to dobry trop. Sytuacja j...   16/09/2014, 8:04
balum   Czy cos znajdziesz, to nie wiem. Nie mam niestety...   17/09/2014, 7:23
Pielgrzym   No wiesz co, ale nie sądziłem że poziom Wikipedii ...   16/09/2014, 12:15
liptus   No to jest oczywiste. Zwróciłem uwagę na wiedzę h...   17/09/2014, 8:33
balum   Wątpię, by to był błąd.   17/09/2014, 8:35
liptus   A jakie masz podstawy, by wątpić?   17/09/2014, 8:57
balum   jak malujesz starannie obraz i stawiasz na nim je...   17/09/2014, 14:25
usunięte 231218   Vitam W formie żartu: Stańczyk miał na Żmudzi maj...   17/09/2014, 14:01
Pielgrzym   A może inaczej: my dzisiaj wiemy kiedy dokładnie u...   17/09/2014, 14:41
Pogodny Psychopata   Coś mi się kojarzy że Matejko nie malował "z ...   17/09/2014, 15:34
usunięte 231218   Vitam I teraz wyobraź sobie że znajdujesz w Wikip...   17/09/2014, 17:09
Pogodny Psychopata   To był przykład - nie porównanie. Chodzi o zasad...   17/09/2014, 17:21
usunięte 231218   Vitam Chodzi o zasadę, albo wszystko co zamieszcz...   17/09/2014, 17:53
Pogodny Psychopata   To dodaj jakiekolwiek źródło na "Samogitia ...   17/09/2014, 19:39
usunięte 231218   Vitam I nie chodzi o tępy spór tylko o czytelną z...   17/09/2014, 20:30
Aquarius   Może dlatego: Wg pani kustosz z Domu Jana Matejk...   17/09/2014, 21:09
balum   Teraz to kłócisz się z samym Matejką i faktami. T...   18/09/2014, 6:55
wojtek k.   Teraz to kłócisz się z samym Matejką i faktami. T...   18/09/2014, 21:27
balum   I odpowiedż brzmi: Tak własnie go nazwał. Pod tym...   19/09/2014, 6:39
wojtek k.   I odpowiedż brzmi: Tak własnie go nazwał. Pod tym...   20/09/2014, 18:19
Pogodny Psychopata   Podejrzewam, że z którejś pozycji z przypisów. P...   18/09/2014, 19:35
Pielgrzym   Właśnie. Aczkolwiek dziwne się zdaje (może tylko d...   18/09/2014, 12:05
balum   Arabskimi cyframi masz daty na polskich obrazach ...   18/09/2014, 14:57
usunięte 231218   Vitam Podejrzewam, że z którejś pozycji z przypis...   19/09/2014, 14:55
Aquarius   A niby czemu? Może pytanie powinno brzmieć inacz...   21/09/2014, 21:00
balum   Z tym tytułem autor posyłał go na wystawy.   21/09/2014, 7:36
wojtek k.   Ale skąd to wiadomo? Jakie są źródła, które to p...   21/09/2014, 8:19
balum   Ale skąd to wiadomo? Jakie są źródła, które to p...   2/10/2014, 18:46
tomekb91   Ktoś znalazł rozwiązanie tej "zagadki"? ...   2/10/2014, 14:34

 
1 Użytkowników czyta ten temat (1 Gości i 0 Anonimowych użytkowników)
0 Zarejestrowanych:


Topic Options
Reply to this topicStart new topic

 

 
Copyright © 2003 - 2019 Historycy.org
historycy@historycy.org, tel: 12 346-54-06

Kolokacja serwera, łącza internetowe:
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej