Witaj GOŚCIU ( Zaloguj się | Rejestracja )
 
> Historia języka polskiego na Śląsku, Rekonstrukcje i mapy etniczne Śląska
     
MazurPruski
 

III ranga
***
Grupa: Użytkownik
Postów: 223
Nr użytkownika: 71.497

Stopień akademicki: KLON SPAMER BANITA
 
 
post 22/03/2011, 21:56 Quote Post

Tutaj chciałem poświęcić troszkę miejsca zagadnieniu germanizacji Śląska i oryginalnego zasięgo gwar polskich. Zacznę od dwóch map które w temacie "Polskość Dolnego Śląska" zamieścił juz arnold. Wydaje mi się, że zostały zbyt prędko przeoczone i nie poświęcono im wystarczającej uwagi.


http://i52.tinypic.com/dylnxh.gif

Źródło: "Historia Śląska" pod redakcją Karola Maleczyńskiego, Wrocław 1966, Tom 1, cz.3.

http://i55.tinypic.com/2h37pc2.gif

Źródło: "Atlas historyczny Polski. Śląsk w końcu XVIII wieku, Wrocław 1976" pod redakcją Juliana Janczaka i Tadeusza Ładogórskiego.




Tutaj natomiast niemieckie mapy ukazujące sytuację ze schyłku XIX wieku i początku wieku XX:

http://i55.tinypic.com/15xn32e.jpg


Źródlo: 1885 Schlesien Meyers Konversations-Lexikon, 4. Aufl

user posted image

Sytuacja z 1895, źródlo nie jest mi znane. Mapę znalazlem na stronie "polskiekresy.info"


http://i55.tinypic.com/zu4n76.jpg

Sytuacja z 1905 roku, za Meyers Konversations-Lexikon.





Materialy do XVII i XVIII wieku na podstawie inforamcji pochodzących z wizytacji kościelnych oraz opracowań niemieckich etnografów - Josepha Partscha i Friedricha Alberta Zimmermana. Do przełomu XVIII i XIX wieku posłużyly wyniki ankiety kościelnej z 1814.

Ten post był edytowany przez MazurPruski: 22/03/2011, 22:32
 
User is offline  PMMini Profile Post #1


 
Reply to this topicStart new topicStart Poll

Odpowiedzi
     
poloh
 

III ranga
***
Grupa: Użytkownik
Postów: 276
Nr użytkownika: 91.203

 
 
post 13/04/2014, 14:17 Quote Post

Ze Słownika Oławskiego Baltazara Działasa wiemy, że gwara dolnośląska była mazurząca. "Śląski Polak mówi (...) – cz jak zwykłe -c, – sz jak – s, – ź i – ż jak czyste – z, – ą i – ę na końcu wyrazu jest czytane tak samo jak w środku (...) – ł nie jest zupełnie słyszalne, np. człowiek – cowiek, łaska – uaska, członek -conek, chwała – chwoa.

Tak wyglądało to w zdaniach: "Przy wsyskim, co cynią, rozmyślay, co za koniec ta rzec weznie". "Kto chce mądrym być, musi się pilnie ucyć". "Maó i módy cowiek zwie się dziecie". "Módy gburski karlus" (młody kmiecy chłopak). "Suchey rodziców i naucicielów, bo oni są twoią piersą zwierzchnością".

Podwrocławscy chłopi mówili też: wiecorzo (wieczerza), swacyna (podwieczorek), bacę (patrzę, uważam), biegas (włóczęga), zebrok (żebrak), iś (iść), chromotam (kuleję), cielemecki (głupek), zodziey (złodziej), ciepać (rzucać), sporny (uparty), desc (deszcz), dypidzban (pijak), cholibuta (chwalipięta, samochwał), sceście (szczęście), kobua (kobyła), haytuś (spacer), gody (Boże Narodzenie), copka (czapka), kornykiel (królik), chaupa (dom), smad (swąd), awisarz (gazeciarz, pisarz gazetowy), gorzouka (wódka), na przek (na ukos), kacmorz (karczmarz).

Pieśń We Wrocławiu na rynecku zapisał w okolicy Międzyborza pow. Syców (województwo dolnośląskie) niejaki Bock i opublikował ją w roku 1864 w kalendarzu dla prowincji poznańskiej. Warto zauważyć, że gwara z tej pieśni (gwara okolic Międzyborza i Sycowa) różniła się od gwary podwrocławskiej (okolice Wrocławia, Oławy, Jelcza i Laskowic) opisanej przez Bandtkiego i Działasa. Obrazuje to jak zróżnicowany był dialekt (czy też dialekty) Dolnego Śląska.


http://pl.wikipedia.org/wiki/Gwary_dolno%C5%9Bl%C4%85skie

Skąd wzięło się to mazurzenie? Mowa jest bardziej podobna do polszczyzny literackiej niż należałoby przypuszczać. Jakie są tego przyczyny? Dlaczego łużycki mógł się wyraźniej odróżnić od polskiego (i to pomimo badać genetycznych wskazujących na ich szczególne pokrewieństwo z ludnością Polski - wręcz większy udział uważanych za typowo polskie genów niż u przeciętnego Polaka)? Może dawni Ślązacy byli szczególnie spokrewnieni z Łużyczanami? I dlaczego Śląsk został tak bardzo zbliżony do polskiego, a Łużyce nie?

W dolnośląskim widać zachowane nosówki, ciekawe jak były wymawiane - czy po "polsku", czy po "mazowiecku"...

Ten post był edytowany przez poloh: 13/04/2014, 14:18
 
User is offline  PMMini Profile Post #2


> Posts in this topic
MazurPruski   Historia języka polskiego na Śląsku   22/03/2011, 21:56
yarovit   Czy są jakieś mapy dla 15 wieku?   22/03/2011, 23:46
MazurPruski   Tak dokladnych nie ma. Sądzę, że sytuację dla w...   23/03/2011, 0:04
yarovit   Która to, bo nie widzę.   23/03/2011, 0:13
MazurPruski   Tamte to mapy odpowiednio z 1895, XVII wieku, XV...   23/03/2011, 0:16
MazurPruski   Różnica ta może być tylko pozorna, bowiem jedna...   24/03/2011, 0:39
Ferdas   @Mazur Pruski, mógłbyś jeszcze raz wrzucić mapkę d...   1/05/2013, 11:45
konto_usuniete_28.02.16   Co to za enklawy językowe ( polskie ) w okolicach ...   1/05/2013, 11:55
Radosław Sikora   Jeżeli kogoś interesuje sytuacja w Międzyborzu i o...   1/05/2013, 18:05
kalev   Wydaje mi się, że pod koniec XV wieku w okolicach ...   6/05/2013, 15:04
konto_usuniete_28.02.16   :?: Nigdy o takowym nie słyszałem ? Podasz linka ...   6/05/2013, 15:06
kalev   Gwary dolnośląskie - wikipedia "Z braku źród...   6/05/2013, 16:46
Alexander Malinowski2   A skąd wiemy, że w ogóle w Karkonoszach ktoś miesz...   6/05/2013, 18:19
Mścisław100   A dlaczego przed II wojna światową Sudety i Karko...   8/01/2020, 18:21
kalev   Nie szukałem archeologicznych źródeł świadczącyc...   6/05/2013, 21:33
Alexander Malinowski2   Po pobieżnym pogooglowaniu znalazłem szereg inform...   6/05/2013, 21:45
Piegziu   W Karkonoszach może nie, ale na pobliskich płasko...   6/05/2013, 22:18
kalev   Ja myślę, że mniejszość - głównie wyższe partie ...   10/05/2013, 10:36
Domen   Jeszcze dla porównania sytuacja z około roku 1333:...   17/10/2013, 17:54
Domen   Barthel Stein, "Descriptio Tocius Silesie et ...   27/02/2014, 2:51
Ferdas   Trochę szkoda, że językowa sytuacja z XVII wieku n...   14/01/2016, 22:30
Domen   Post #3, komentarz do załączonych tam map: Zwraca...   11/10/2019, 4:17
mlukas   Ciekawa jest też historia strzelińskich Czechów, ...   18/10/2019, 20:46
Domen   A w woj. wielkopolskim nadal żyją rdzenni Dolnoś...   22/10/2019, 6:32
Domen   Mam znajomego Niemca, którego przodkowie uciekli z...   30/12/2019, 13:39
Domen   Ta mapa chyba dobrze pokazuje zasięg ludności pols...   2/02/2020, 2:33
Mścisław100   Ciekawym zagadnieniem jest to ilu Polaków na Doln...   4/02/2020, 14:38
Ferdas   Jednocześnie mapy etnograficzne Platera (1825) i B...   17/12/2020, 11:26

 
1 Użytkowników czyta ten temat (1 Gości i 0 Anonimowych użytkowników)
0 Zarejestrowanych:


Topic Options
Reply to this topicStart new topic

 

 
Copyright © 2003 - 2021 Historycy.org
historycy@historycy.org, tel: 12 346-54-06

Kolokacja serwera, łącza internetowe:
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej