Witaj GOŚCIU ( Zaloguj się | Rejestracja )
 
 
Reply to this topicStart new topicStart Poll

> Kosmogonia, Struktura Kosmosu: Spójny Model?, Rożne koncepcje a spójność między nimi
     
umach
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 18
Nr użytkownika: 105.908

Mach Ciach Strach
Stopień akademicki: Uniwersytet
Zawód: IT
 
 
post 5/05/2020, 10:37 Quote Post

Cześć,

od dawna śledzę to świetne forum, ale dopiero dzisiaj założyłem konto na nim, bo jako czysty amator (nie mam wykształcenia w zakresie historii, archelogii czy antropologii) zacząłem całkiem niedawno "na poważnie" się wgłębiać w temat słowiańskich kultów przed-chrześciańskich.

Od razu zaznaczę, że polski nie jest moim ojczystym językiem, więc błędy językowe mi się zdarzają.

A teraz do tematu:

Igram ostatnio z próbą ułożenia spójnego modelu struktury kosmosu u dawnych Słowian. Wyzwania same zasadnicze są już spore: kosmogonia i sam kosmos mogły nie być jednolite dla różnych plemion, i nawet w obrębie jednego plemiona podobno się koncepcja zmieniała z czasem i pod wpływami obcych kultur i religii (np powstanie dwóch zaświatów na miejsce jednego, etc).

Natomiast najwięcej kłopotów mi sprawia to, że rekonstrukcje, które do mnie dotarły, głównie dzięki Andrzejowi Szyjowskiemu, wskazują na zupełnie różne układy kosmosu, które mi ciężko między nimi pogodzić. Dostrzegam dwie główne:

1. Koncepcja drzewa kosmicznego, trzypoziomowego. Trzy poziomy odpowiadają trzym światom: świat zmarłych u korzeni drzewa, świat niebiański u gałęzi, a świat ziemski, czyli ludzki pomiędzy nimi dwoma. Nad światem zmarłych panowałby Weles, nad niebiańskim Perun (lub Swaróg?).

2. Koncepcja trójki niebo/ziemia/woda, w której ta trójka spoczywa na kosmicznych słupach-zwierzętach; np wielorybach, według przekazów ludowych dawnoruskich. Niebo byłoby kamienną kopułą, może z krzemienia, której iskry spadają w ziemię w formie piorunów, zesłanych przez Peruna panującego u góry. Nad wodami podziemnymi panować miał Weles.

Koncepcja 2 ładnie pasuje do uświadczonego typowego położenia miejsc kultów: na wzniesieniach terenu i otoczone kręgami kamiennymi (czyli ku kultowi Peruna) ale równocześnie przy wodzie (ku kultowi Welesa). Z kolei koncepcja 1 ładnie się łączy z ważną rolą odegraną przez dęby w różnych przekazach ludowych, na podstawie których są rekonstruowane dawne kulty.

Na dodatek różne ponoć były zaświaty: Wyraj, Nawia; różnie były usytuowane: "za ostatnymi wodami", "za horyzontem zachodnym bądź północnym", etc.


Pytanie więc brzmi tak: czy da się zlać te dwie koncepcje w jedną spójną? Czy może jeszcze znacie inne interpretacje, które mogą w jakikolwiek sposób przyczynić się do zrozumienia struktury światów u dawnych Słowian?

Ten post był edytowany przez umach: 5/05/2020, 10:57
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #1

     
Arheim
 

VII ranga
*******
Grupa: Użytkownik
Postów: 2.165
Nr użytkownika: 70.627

Stopień akademicki: MS
 
 
post 5/05/2020, 10:48 Quote Post

Otton z Bambergu o Słowianach może ta koncepcja łączy obie:

Kapłani zaś tego bożka mówili, iż dlatego najwyższy Bóg ma 3 głowy, że panuje trzem królestwom, t. j. niebu, ziemi i piekłu; a zasłonę dlatego ma na twarzy, że umyślnie nie widzi i zamilcza występki ludzi. Był tam jeszcze w m. Szczecinie dąb ogromny i rozłożysty, a pod nim przeczyste źródło, które lud dla mieszkania tam niby jakiegoś bóstwa za święte uważając, wielce czcił i poważał

Ten post był edytowany przez Arheim: 6/05/2020, 7:26
 
User is offline  PMMini Profile Post #2

     
umach
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 18
Nr użytkownika: 105.908

Mach Ciach Strach
Stopień akademicki: Uniwersytet
Zawód: IT
 
 
post 5/05/2020, 10:51 Quote Post

QUOTE(Arheim @ 5/05/2020, 10:48)
Otton z Bambergu o Słowianach może tak koncepcja lączy obie:

Kapłani zaś tego bożka mówili, iż dlatego najwyższy Bóg ma 3 głowy, że panuje trzem królestwom, t. j. niebu, ziemi i piekłu; a zasłonę dlatego ma na twarzy, że umyślnie nie widzi i zamilcza występki ludzi. Był tam jeszcze w m. Szczecinie dąb ogromny i rozłożysty, a pod nim przeczyste źródło, które lud dla mieszkania tam niby jakiegoś bóstwa za święte uważając, wielce czcił i poważał
*



O, ciekawie, ciekawie. Rzeczywiście to obiecująca interpretacja. Dzięki!
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #3

     
Arheim
 

VII ranga
*******
Grupa: Użytkownik
Postów: 2.165
Nr użytkownika: 70.627

Stopień akademicki: MS
 
 
post 5/05/2020, 11:01 Quote Post

Gdzies czytałem chyba to były Wedy ??cały swiat powstał z trzech głównych elementów,przestrzeni,ognia i wody,te z koleji dzieliły sie na pięć innych.Srodkiem stworzonego świata był pępek,filar,kolumna albo drzewo/słup majowy w kształcie krzyża z klonu,brzozy lub glogu,krzyż prezentowal centrum kosmosu który obracał się w postaci swastyki lub rozety.

Ten post był edytowany przez Arheim: 6/05/2020, 7:25
 
User is offline  PMMini Profile Post #4

     
umach
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 18
Nr użytkownika: 105.908

Mach Ciach Strach
Stopień akademicki: Uniwersytet
Zawód: IT
 
 
post 5/05/2020, 11:29 Quote Post

QUOTE(Arheim @ 5/05/2020, 11:01)
Gdzies czytałem chyba to były Wedy ??cały swiat powstał z trzech głównych elementów,przestrzeni,ognia i wody,te zkoleji dzieliły sie na pięć innych.Srodkiem  stworzonego świata był pępek,filar,kolumna albo drzewo/słup majowy w kształcie krzyża z klonu,brzozy lub glogu,krzyż prezentowal centrum kosmosu który obracał się w postaci swastyki lub rozety
*



Tylko z wpływami od wschodu jest problematycznie, bo ciężko stwierdzić, na ile one weszły do Słowian. Ale rzeczywiście jako punkt zaczepienia są bezcenne.
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #5

     
welesxxi
 

Conan The Historian
*******
Grupa: Moderatorzy
Postów: 2.733
Nr użytkownika: 13.919

Stopień akademicki: mgr
 
 
post 5/05/2020, 15:40 Quote Post

Drzewo kosmiczne umiejscowione jest przecież na lądzie więc nijak się nie kłóci z koncepcją Wody - Ląd - Niebo.

Koncepcji Axis Mundi było wiele i nie ustalimy w związku z tym jednej. Axis Mundi to tylko schemat porządkujący różne warianty spotykane w praktyce. Tak samo wiele koncepcji miały mitologie indyjskie czy skandynawskie. Zachowane teksty Rygwedy czy Eddy stworzyły stereotypowe wyobrażenie o jakiejś jednej spójnej wizji występującej w tych religiach, której w rzeczywistości nigdy nie było. Paradoksalnie brak podobnego tekstu w tradycji słowiańskiej przybliża nas do lepszego zrozumienia słowiańskiej mitologii.
 
User is offline  PMMini Profile Post #6

     
umach
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 18
Nr użytkownika: 105.908

Mach Ciach Strach
Stopień akademicki: Uniwersytet
Zawód: IT
 
 
post 5/05/2020, 23:22 Quote Post

QUOTE(welesxxi @ 5/05/2020, 15:40)
Drzewo kosmiczne umiejscowione jest przecież na lądzie więc nijak się nie kłóci z koncepcją Wody - Ląd - Niebo.

Koncepcji Axis Mundi było wiele i nie ustalimy w związku z tym jednej. Axis Mundi to tylko schemat porządkujący różne warianty spotykane w praktyce. Tak samo wiele koncepcji miały mitologie indyjskie czy skandynawskie. Zachowane teksty Rygwedy czy Eddy stworzyły stereotypowe wyobrażenie o jakiejś jednej spójnej wizji występującej w tych religiach, której w rzeczywistości nigdy nie było. Paradoksalnie brak podobnego tekstu w tradycji słowiańskiej przybliża nas do lepszego zrozumienia słowiańskiej mitologii.
*



Dzięki za odpowiedź. Owszem ja wiem, że nie ustalimy tutaj żadnej prawdy uniwersalnej, tylko szukałem pomocy w układaniu różnych wersji.

Dziękuję za podpowiedzi!



 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #7

     
rasterus
 

VII ranga
*******
Grupa: Użytkownik
Postów: 1.509
Nr użytkownika: 89.006

 
 
post 6/05/2020, 7:18 Quote Post

A ktoś czuwał nad jednością doktryny? Każdy lokalny kapłan mógł coś zmieniać, po 200 latach koncepcje mogły się mocno rozjechać.

Nie było przekazu spisanego. Nie było centrum religijnego jednego. Na tak dużym obszarze musiało dochodzić do pewnych zmian. Więc różnice między koncepcjami nie powinny dziwić.

Ten post był edytowany przez rasterus: 6/05/2020, 7:23
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #8

     
umach
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 18
Nr użytkownika: 105.908

Mach Ciach Strach
Stopień akademicki: Uniwersytet
Zawód: IT
 
 
post 6/05/2020, 9:11 Quote Post

QUOTE(rasterus @ 6/05/2020, 7:18)
A ktoś czuwał nad jednością doktryny? Każdy lokalny kapłan mógł coś zmieniać, po 200 latach koncepcje mogły się mocno rozjechać.

Nie było przekazu spisanego. Nie było centrum religijnego jednego. Na tak dużym obszarze musiało dochodzić do pewnych zmian. Więc różnice między koncepcjami nie powinny dziwić.
*



Ale ja nie chcę przeczyć różności kosmogonicznych mitów. Tylko się podjąłem próby znalezienia jak najwięcej spójności wśród nich.
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #9

 
1 Użytkowników czyta ten temat (1 Gości i 0 Anonimowych użytkowników)
0 Zarejestrowanych:


Topic Options
Reply to this topicStart new topic

 

 
Copyright © 2003 - 2019 Historycy.org
historycy@historycy.org, tel: 12 346-54-06

Kolokacja serwera, łącza internetowe:
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej