Witaj GOŚCIU ( Zaloguj się | Rejestracja )
 
4 Strony  1 2 3 > »  
Reply to this topicStart new topicStart Poll

> Jaćwingowie
     
Sznur
 

III ranga
***
Grupa: Użytkownik
Postów: 229
Nr użytkownika: 8.005

Stopień akademicki: absolwent
Zawód: uczen
 
 
post 12/08/2005, 13:41 Quote Post

Witam P.T. Forumowiczów!

Czy zostały jakieś (choćby najmniejsze) ślady po Jaćwingach? Nie mówię tu o śladach archeologicznych, czy jakiś, ale:

1. Wielu mieszkańców Suwalszczyzny ma jaćwieskie nazwiska (jakie to są nazwiska?)
2. Wiele nazw geograficznych Suwalszczyzny (np. Wigry) pochodzą z j. jaćwieskiego.
3. Coś jeszcze wiecie?
4. Patrz wyżej rolleyes.gif

Jeszcze jedno - ponoć mieszkańcy Suwalszczyzny mają jaćwieskie wink.gif pochodzenie? Czy to prawda? Ja osobiście w Suwalskiem nie byłem nigdy wink.gif .

Pozdrawiam!
 
User is offline  PMMini Profile Post #1

     
Coobeck
 

Moderator IV 2004 - IV 2014
*********
Grupa: Przyjaciel forum
Postów: 6.350
Nr użytkownika: 696

 
 
post 12/08/2005, 18:27 Quote Post

Vitam
Ponoć wiele nazw geograficznych w północno-wschodniej Polsce pochodzi od Prusów lub / i Jaćwingów. Rzeki Węgorapa, Wkra, Wel, chyba też Łyna...
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #2

     
Majorian
 

Unregistered

 
 
post 12/08/2005, 19:40 Quote Post

http://ksiazki.wp.pl/katalog/ksiazki/ksiazka.html?kw=50364 Polecam tę książkę. Autora również interesowały słowa, nazwy geograficzne jak również żyjący potomkowie tego ludu. Wiele pisze na ten temat w tej książce. Z tego co pamiętam Sapiehowie uważali się za potomków Jaćwinów. Sam język wymarł w XVII w. Pozdr.
 
Post #3

     
Sznur
 

III ranga
***
Grupa: Użytkownik
Postów: 229
Nr użytkownika: 8.005

Stopień akademicki: absolwent
Zawód: uczen
 
 
post 20/08/2005, 21:25 Quote Post

Majoran, ja słyszałem że już w XVI wieku. Oglądałem kiedyś jakiś program w telewizji właśnie o Jaćwingach i było, że osoby mające -ejk- i -ks- w nazwisku (nie wszyscy, ale wielu) to potomkowie Jaćwingów.
 
User is offline  PMMini Profile Post #4

     
MikoQba
 

Presbyterian Westminster Confession
********
Grupa: Moderatorzy
Postów: 3.799
Nr użytkownika: 8.008

James Nicholson
Stopień akademicki: Dysortograf
Zawód: Dziennikarz
 
 
post 30/08/2005, 15:00 Quote Post

Na suwalszyźnie nie ma jednej osoby która twierdzi że ma pochodzenie jaćwieskie. ten lud w szczycie potęgi liczył 100 tysiecy głów. Jacwingowie zamieszkiwali nie tylko suwalszczyzne ale też część podlasia. Czytałem gdzieś że nazwisko Jaszczołt jest pochodzenia Jaćwieskiego. Nazwiska typowe dla Suwałk to Kowalewski czy Cieślukowski wiec wcale nie jacwieskie.
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #5

     
siristru
 

III ranga
***
Grupa: Użytkownik
Postów: 152
Nr użytkownika: 8.592

 
 
post 4/09/2005, 15:18 Quote Post

O Jaćwingach wspominkował Zbigniew Nienacki w książce "Pan samochodzik i Templariusze". Nie wiem czy ma to jakąś wielką wartość ale polceam chociażby zobaczyć...
 
User is offline  PMMini Profile Post #6

     
Belfer historyk
 

VIII ranga
********
Grupa: Przyjaciel forum
Postów: 3.525
Nr użytkownika: 8.375

Pawel
Stopień akademicki: posiadam
Zawód: patrz nick
 
 
post 4/09/2005, 17:54 Quote Post

Myślę, że odpowiedzi na te pytania znajdziesz w książce Ł. Okulicz-Kozaryn, Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów, Warszawa 1983
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #7

     
Sznur
 

III ranga
***
Grupa: Użytkownik
Postów: 229
Nr użytkownika: 8.005

Stopień akademicki: absolwent
Zawód: uczen
 
 
post 4/09/2005, 19:26 Quote Post

QUOTE(siristru @ 4/09/2005, 17:18)
O Jaćwingach wspominkował Zbigniew Nienacki w książce "Pan samochodzik i Templariusze". Nie wiem czy ma to jakąś wielką wartość ale polceam chociażby zobaczyć...
*



Jestem wielkim fanem Nienackiego (w zasadzie to Nowickiego). Ale informacji tam jest dość niewiele.

QUOTE(Belfer historyk @ 4/09/2005, 19:54)
Myślę, że odpowiedzi na te pytania znajdziesz w książce Ł. Okulicz-Kozaryn, Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów, Warszawa 1983
*



Ciekawe. A gdzie ją mogę dostać? A tak w ogóle to to nie jest temat "Pomoc" tylko "Czasy przodków" (nie wypominam, ale prosiłbym o jakieś konkrety).

Pozdrawiam Sznur
 
User is offline  PMMini Profile Post #8

     
Ayran
 

II ranga
**
Grupa: Użytkownik
Postów: 65
Nr użytkownika: 3.387

 
 
post 5/09/2005, 13:59 Quote Post

Wedlug niektorych autorow Jacwiez byla czescia ludu Prusow, inni uwazaja ich za lud oddzielny.
Sami siebie nazywali Sudowa. Zamieszkiwali nietylko Suwalszczyzne i czesc Podlasia ale tez tereny kolo Elka.
Po rozbiciu Skomenta, czesc uciekla na Litwe, Rus i do Polski, inni zostali przesiedleni przez Krzyzakow na Polwysep Sambijski / Kuhrische Nehrung, gdzie ich jezyk wymarl w XVII wieku.
Wiele nazw jak Wkra lub Biebrza jest pochodzenia jacwieskiego.
Jeszcze w XIX wieku czesc Szlachty Suwalskiej uwazala sie za potomkow Jacwingow.
 
User is offline  PMMini Profile Post #9

     
elkana
 

III ranga
***
Grupa: Użytkownik
Postów: 243
Nr użytkownika: 20.398

Maciek
 
 
post 29/08/2006, 15:52 Quote Post

Polecam książkę archeologa Zdzisława Skroka "Wykopaliska na pograniczu światów". W ogóle pięknie napisana książeczka. O Jaćwingach i ogólnie o pograniczu Mazowsza, Litwy, Rusi i Prus.

W książce Ł. Okulicz "Życie codzienne Prusów i Jaćwingów" głównie jest o Prusach. O Jaćwingach wspomniano trzy razy.

Jeszcze: A. Bruckner "Starożytna Litwa" (w haśle Jaćwingowie w Wikipedii jest link do tej pracy, ale cóś nie działa)

W Wikipedii jest też odnośnik do strony ze słownikim języka jaćwięskiego (niestety po angielsku)

Nazwa rzeki Łyna, niem. Alle, pochodzi od staroprsukiego Alina, to znaczy "łania". Od tej rzeki nazwę wziął Olsztyn (Allenstein). Zresztą Prusowie, Litwini i Jaćwingowie należą do jednej rodziny językowej.
 
User is offline  PMMini Profile Post #10

     
Ardagast
 

IV ranga
****
Grupa: Użytkownik
Postów: 357
Nr użytkownika: 6.502

Zawód: destruktor
 
 
post 31/08/2006, 11:51 Quote Post

Bardzo ciekawy słownik. Nie wiedziałem, że Jadźwingowie posiadali terminy na oznaczenie energii atomowej, małpy czy kaktusa laugh.gif , ale już zupełnym zaskoczeniem były tablice deklinacji i koniugacji w języku jadźwieskim confused1.gif .
Niech mnie ktoś poprawi jak się mylę?! Jadźwieski znany jest w 100% z onomastyki (względnie z zapożyczeń w lokalnych gwarach polskich i litewskich) i nie ma żadnego pisanego tekstu w tym języku.
 
User is offline  PMMini Profile Post #11

     
alcesalces1
 

VII ranga
*******
Grupa: Użytkownik
Postów: 1.681
Nr użytkownika: 19.375

Stopień akademicki: majster
Zawód: numerator
 
 
post 31/08/2006, 14:31 Quote Post

O Jaćwiezy pisał A. KAMIŃSKI Jaćwież. Terytorium, ludność, stosunki gospodarcze i społeczne , Łódź 1953
Ostatnio; G. Białuński, Studia z dziejów plemion pruskich i jaćwieskich, Olsztyn 1999
Najlepszym specjalistą od języka jaćwięgów jest chyba J. Nalepa. Określeń na Jaćwięgów było kilka:
Rusini nazywali ich: Jatwieziami
W źródłach polskich XIII w. występowali jako Pollexiani lub Polexiani. Jerzy Nalepa odczytywał to jako Połekszan, czyli lud zamieszkujący w dorzeczu rzeki Łek (obecnie EŁK)
w żródłach krzyżackich przeważa wyrażenie SUdavia na określenie Jaćwieży.
Litwini prawdopodobnie określali ich jako Dajnowa.
Bardzo często również określono ich PRusami.
Po zniszczeniu Jaćwiezy, część jej mieszkańców krzyżacy przesiedlili do Prus, częśc uciekła na Litwę, część na Ruś halicko-Włodzimierską , część na Mazowsze. W XIII w. książęta mazowieccy podejmowali wraz z władcami Rusi halicko-włodzimierskiej wyprawy na Jaćwież. Nawet zawarte zostało porozumienie między Zakonem, ksieciem maozwieckim, księciem halicko-włodzimierskim dotyczące podziału ziem jaćwieskich. Dwaj ostatni mieli dostać 1/3. Ziemie jaćwieskie opustoszały po rozgromieniu Jaćwięgów przez krzyżaków w latach 80-tych XIII w. Jeszcze w I połowie XV w. pozostawały niemal bezludne. Więc obecni mieszkańcy suwalszczyzny raczej niewiele mają wspólnego z dawnymi Jaćwięgami. Nie wyklucza to faktu, że mogą mieć nazwiska wywodzące się od bałtyjskich nazw miejscowośći.
Do tych terenów pretensje zgłaszał zakon krzyżacki. Witol w układzie salińskim zrzekał się na jego rzecz opustoszałych obszarów pojaćwieskich. W następnych latach nie dotrzymywał tego układu i zgłaszał także pretensje do tych ziem. Ostatecznie Zakon zrzekł sie obszarów pojaćwieskich w traktacie melneńskim 1422.
Wraz z ustaniem wojen litewsko-krzyżackich Rozpoczął się okres kolonzacji tych ziem przez ludność litewską, mazurską, białoruską.
Co do nazwiska JAszczołt - zgadzam się, ze może być ono pochodzenia jaćwieskiego. Z tego co wiem jeden z kanoników kapituły płockiej w XV w. nosił takie nazwisko. Jest także wieś JAszczołty na Podlasiu. Pozostałościami po zbiegłych ze swoich ojczystych ziem Jaćwięgach są nazwu miejscowe Jacwież Wielka, Jaćwież Mała itd. Część z nich znajduje się na obszarze Podlasia, między Narwią a Biebrzą. W historiografii przez dlugi czas po częśći za sprawą Długosza, który nazwał Drohiczyn stolicą Jaćwieży, pokutował a teza o zamieszkiwaniu obszaru Podlasia przez Jaćwięgów. Późniejsze badania archeologiczne i analiza przekazów zawartych w ruskich kronikach wykazały, że Jaćwięgowie zamieszkiwali na północ od Biebrzy. W składzie historycznego Podlasia, za które można uznać utworzone w 1513 r. województwo podlaskie znalazł się niewielki skrawek ziem dawnej Jaćwieży położony między rzekami Łekiem (Ełkiem) Nettą i Jeziorem Rajgrodzkim.
Co do tezy, że Sapiehowie sami wywodzili swój od Jaćwięgów, to muszę przyznać, że nigdy sie z tym nie spotkałem. Natknąłem sie natomiast na informacje, że pochodzili ze smoleńszczyzny.
Co do identyfikowania się szlachty suwalskiej w XIX w. z Jaćwięgami, jesli to rzeczywiście miało miejsce, to miała ona tyle z nimi wspólnego co Litwini z Rzymianami. (legenda o Palemonie).
 
User is offline  PMMini Profile Post #12

     
Domowik
 

V ranga
*****
Grupa: Użytkownik
Postów: 600
Nr użytkownika: 20.450

T.
Stopień akademicki: dr
Zawód: ...
 
 
post 31/08/2006, 15:31 Quote Post

Też nie słyszałem o zabytkach piśmiennictwa w języku Jaćwingów...
Jako odłam języków bałtyjskich był zapewne bliski pruskiemu. A ten pozostawił po sobie świadectwa pisane, że wspomnieć:
niemiecko-pruski Słownik Elbląski z 1400 roku, spis wyrazów pruskich w kronice S. Grunaua (1517-1526) i z 3 drukowanych przekładów katechizmu Lutra (1545,1561). Do tego oczywiście pewna liczba nazw własnych.
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #13

     
Kreiuas
 

III ranga
***
Grupa: Banita
Postów: 193
Nr użytkownika: 19.527

Zawód: BANITA
 
 
post 5/09/2006, 6:05 Quote Post

QUOTE(alcesalces1 @ 31/08/2006, 16:31)
W historiografii przez dlugi czas po częśći za sprawą Długosza, który nazwał Drohiczyn stolicą Jaćwieży,  pokutował a teza o zamieszkiwaniu obszaru Podlasia przez Jaćwięgów. Późniejsze badania archeologiczne i analiza przekazów zawartych w ruskich kronikach wykazały, że Jaćwięgowie zamieszkiwali na północ od Biebrzy.
*



As far as I know, Jaćwięgowie (the culture of Nacza) lived within the basin of the Middle Nioman since the 5th c. BC. Over the 5th-13th centuries AD they were represented by the culture of stone barrows. Since the 10th c. they started to colonise lands to the south of the Middle Nioman’s basin, and in the 10th-13th centuries their area of settlement looked like this. Here is a map of West Baltic hydronyms (the two maps are from Седов В. В. Курганы ятвягов. //СА, 1964, № 4, С. 36-51). The area to the north of the Bebra does not seem to fit the spread of hydronymy and archaeological monuments of Yatvingians confused1.gif.

QUOTE(Ardagast @ 31/08/2006, 13:51)
Niech mnie ktoś poprawi jak się mylę?! Jadźwieski znany jest w 100% z onomastyki (względnie z zapożyczeń w lokalnych gwarach polskich i litewskich) i nie ma żadnego pisanego tekstu w tym języku.
*



Słownik "Pogańskie gwary z Narewu"?
 
User is offline  PMMini Profile Post #14

     
Kreiuas
 

III ranga
***
Grupa: Banita
Postów: 193
Nr użytkownika: 19.527

Zawód: BANITA
 
 
post 5/09/2006, 16:05 Quote Post

QUOTE(alcesalces1 @ 31/08/2006, 16:31)
Określeń na Jaćwięgów było kilka:
Rusini nazywali ich: Jatwieziami
W źródłach polskich XIII w. występowali jako Pollexiani lub Polexiani. Jerzy Nalepa odczytywał to jako Połekszan, czyli lud zamieszkujący w dorzeczu rzeki Łek (obecnie EŁK)
w żródłach krzyżackich przeważa wyrażenie SUdavia na określenie Jaćwieży.
Litwini prawdopodobnie określali ich jako Dajnowa.
Bardzo często również określono ich PRusami.
*



Why isn't it possible to talk about four Yatvingian tribes (something like *Jātvā Właściwa, *Pāleksijā, *Sūdavā, *Dainavā)? A hypothesis that these are names given to one "monolithic" Yatwingian ethnic group by its neighbours does not sound very convincing. In Belarus we can find all names except Pollexiani. Though villages named Dájnawa (Dajnawá) are spread within the area earlier occupied by the culture of Eastern Lithuanian barrows, the surnames Dajnouski, Dajneka (also believed to come from the ethnonym) can be met throughout the country. In Central Belarus there is lake Súdable and the village Sudábauka which are believed to derive from the ethnonym *Sūdavai or Sudzini (Жучкевич В.А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. с. 366). The toponyms Jaćwiéź are mainly found to the south of Nioman (Жучкевич В.А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. с. 427). Is it improbable that there were four tribes of Yatvingians and each neighbour formed its exonym for the whole ethnic group basing on the endonym of the closest Yatvingian tribe? What evidence is against it?
 
User is offline  PMMini Profile Post #15

4 Strony  1 2 3 > »  
1 Użytkowników czyta ten temat (1 Gości i 0 Anonimowych użytkowników)
0 Zarejestrowanych:


Topic Options
Reply to this topicStart new topic

 

 
Copyright © 2003 - 2018 Historycy.org
historycy@historycy.org, tel: 12 346-54-06

Kolokacja serwera, łącza internetowe:
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej