Witaj GOŚCIU ( Zaloguj się | Rejestracja )
 
 
Reply to this topicStart new topicStart Poll

> Liczebność warstw szlacheckich, Proporcje względem siebie
     
rusty
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 11
Nr użytkownika: 105.051

 
 
post 29/08/2019, 11:40 Quote Post

Czy wie ktoś może, jaka była szacunkowa liczebność poszczególnych warstw stanu szlacheckiego wobec całości w okresie schyłku RON?

Załóżmy, że podzielimy sobie szlachtę schyłku RON na 4 warstwy:

1) magnateria - wiadomo, kilkadziesiąt najpotężniejszych i najbogatszych rodów całej RON,
2) szlachta średnia i zamożna - kilka, kilkanaście, nawet kilkadziesiąt wsi,
3) szlachta drobna - jedna, max. kilka wsi,
4) szlachta uboga - bezrolni, czynszownicy, zagonowcy, szlachta z prawem tylko do części wsi.

Interesuje mnie to, jaki procent ogółu stanu szlacheckiego stanowiła szlachta uboga (zdefiniowana tak, jak wyżej) w ostatnich dekadach istnienia RON (druga połowa XVIII wieku, ewentualnie w ogóle w XVIII wieku).

Ten post był edytowany przez rusty: 29/08/2019, 11:41
 
User is offline  PMMini Profile Post #1

     
Prawy Książę Sarmacji
 

VII ranga
*******
Grupa: Użytkownik
Postów: 2.785
Nr użytkownika: 98.849

 
 
post 29/08/2019, 14:07 Quote Post

Emanuel Rostworowski przeprowadził takie oszacowanie dla końcowych lat Rzeczypospolitej.

Magnaci i średnia szlachta - 1,23% społeczeństwa (16,7% całej szlachty)

Szlachta zagrodowa i cząstkowa (oprocz wlasnej ziemi majaca drobne czesci wsi)- 3% społeczeństwa (40% całej szlachty)

Szlachta lenna i czynszowa (zyli z dzierżawy) - 1,5% społeczeństwa (20% całej szlachty)

Szlachta bez ziemi, żyjaca na dworach, w miastach - 1,75% społeczeństwa (23,3% całej szlachty)
 
User is offline  PMMini Profile Post #2

     
Piegziu
 

Tajny Agent Piegziu
*********
Grupa: Moderatorzy
Postów: 8.969
Nr użytkownika: 48.576

M.A.P.
Zawód: prawnik, japonista
 
 
post 29/08/2019, 14:37 Quote Post

Jestem ciekaw co ma myśli poprzez "końcowe lata Rzeczpospolitej". W końcu istotne jest dla jakiego obszaru zostało to wyliczone - przedrozbiorowego, czy też np. analogicznie dla lustracji dymów w czasie Sejmu Czteroletniego.

Tal czy inaczej, według E. Rostworowskiego wychodzi 7,48% społeczeństwa (czyli możliwie, że nawet 900,000 ludzi przy całej populacji Rzplitej na poziomie 12.000.000). Bardzo dużo jak na II połowę XVIII wieku.
 
User is online!  PMMini Profile Post #3

     
indigo
 

Ad maiorem Historycy.org gloriam!
********
Grupa: Moderatorzy
Postów: 4.102
Nr użytkownika: 488

Stopień akademicki: magister
 
 
post 29/08/2019, 14:52 Quote Post

W XVIII w. na czele szlachty stało około 20-30 wielkich rodów magnackich, tj, ok. 200-300 mężczyzn, a łącznie to ok. 1000 osób. Członkowie tych rodów piastowali połowę dożywotnich urzędów ministerialnych. Natomiast przyjmuje się, że wśród szlachty ok. 60% stanowili właściciele cząstkowi i zagrodowi (te dane za U. Augustyniak, Historia Polski 1572-1795).
 
User is online!  PMMini ProfileEmail Poster Post #4

     
rusty
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 11
Nr użytkownika: 105.051

 
 
post 29/08/2019, 15:20 Quote Post

@indigo, @Prawy Książę Sarmacji


Bardzo ciekawe dane. Ja z kolei znalazłem u Łepkowskiego ("Polska - narodzony nowoczesnego narodu") takie:
Posesjonaci (od jednego folwarku w górę) - 4%,
drobna szlachta (zagonowcy, cząstkowcy, czynszownicy) - 40%,
bezrolna szlachta - 55% (tutaj wlicza też "częściowo czyszowników", pewnie chodzi o tych, którzy na własność w ogóle ziemi nie mieli, ale wynajmowali).
Z tego by wynikało, że tylko 4% szlachty to faktycznie ludzi zamożni, a reszta w zasadzie ubodzy.

Autor pisze, że to dane dla okresu sprzed III rozbioru. Skąd takie różnice?

QUOTE(indigo)
Natomiast przyjmuje się, że wśród szlachty ok. 60% stanowili właściciele cząstkowi i zagrodowi

A bezrolni?

Ten post był edytowany przez rusty: 29/08/2019, 15:23
 
User is offline  PMMini Profile Post #5

     
indigo
 

Ad maiorem Historycy.org gloriam!
********
Grupa: Moderatorzy
Postów: 4.102
Nr użytkownika: 488

Stopień akademicki: magister
 
 
post 29/08/2019, 16:07 Quote Post

Niestety w kwestii liczebności szlachty jako takiej będziemy zdani tylko i wyłącznie na szacunki. Nie mówiąc już o podziale na poszczególne kategorie majątkowe. Niestety pierwszy spis powszechny z 1789 r. nie obejmował szlachty.
 
User is online!  PMMini ProfileEmail Poster Post #6

     
Prawy Książę Sarmacji
 

VII ranga
*******
Grupa: Użytkownik
Postów: 2.785
Nr użytkownika: 98.849

 
 
post 29/08/2019, 16:20 Quote Post

CODE
Jestem ciekaw co ma myśli poprzez "końcowe lata Rzeczpospolitej". W końcu istotne jest dla jakiego obszaru zostało to wyliczone - przedrozbiorowego, czy też np. analogicznie dla lustracji dymów w czasie Sejmu Czteroletniego.

Szczerze nie mam pojęcia, bo spisałem to od Markiewicza "Historia Polski 1492-1795" s. 141.
Wyliczenie poprzedzone jest zdaniem:
Zróżnicowanie stanu szlacheckiego w koncowych latach istnienia RON przedstawił Emanuel Rostworowski, który podzielił szlachtę na cztery grupy...

Najlepiej byloby gdyby dane dotyczyły terytorium przed I rozbiorem, obstawiam jednak ze wyliczenia mogły zostac dokonane celem wskazania jaki procent szlachty został wykluczony politycznie z powodu reform sejmu czteroletniego wiec dotyczyłby ziem po I rozbiorze.

Nie ma przypisu należałoby więc poszukać pracy, w której Rostworowski dokonuje te wyliczenia.

CODE
Bardzo ciekawe dane. Ja z kolei znalazłem u Łepkowskiego ("Polska - narodzony nowoczesnego narodu") takie:
Posesjonaci (od jednego folwarku w górę) - 4%,
drobna szlachta (zagonowcy, cząstkowcy, czynszownicy) - 40%,
bezrolna szlachta - 55% (tutaj wlicza też "częściowo czyszowników", pewnie chodzi o tych, którzy na własność w ogóle ziemi nie mieli, ale wynajmowali).
Z tego by wynikało, że tylko 4% szlachty to faktycznie ludzi zamożni, a reszta w zasadzie ubodzy.

Autor pisze, że to dane dla okresu sprzed III rozbioru. Skąd takie różnice?

W mojej ocenie 4% to za mało.
Pytanie czy dane z terytorium Rzeczypospolitej po II rozbiorze są w ogóle miarodajne i czy jest sens je stosować.

Ten post był edytowany przez Prawy Książę Sarmacji: 29/08/2019, 16:23
 
User is offline  PMMini Profile Post #7

     
Domen
 

IX ranga
*********
Grupa: Użytkownik
Postów: 7.715
Nr użytkownika: 14.456

 
 
post 14/09/2019, 2:15 Quote Post

Dokładne dane były kiedyś na nieistniejącej już stronie z linku niżej (ale nadal jest dostępna w Web Archives):

https://web.archive.org/web/20180322213929/...l:80/index.html

Tu masz kategorie ludności wiejskiej według regionów, wychodzi po kilka % szlachty folwarcznej (posesjonatów) w każdym regionie:

https://web.archive.org/web/20180322034144/...0/kategorie.htm

To jest podane jako procent ludności wiejskiej (czyli ludności ogólnej będzie mniejszy procent, bo trzeba uwzględnić ludność miejską):

Wielkopolska (tylko ta właściwa, a nie cała prowincja):

Kmiecie - 53,0%
Chłopi małorolni i bezrolni - 29,0%
Wiejscy rzemieślnicy i drobni kupcy - 10,0%
Szlachta folwarczna - 4,1%
Szlachta zagrodowa i bezrolna - 3,5%
Duchowieństwo - 0,4%

Małopolska (tylko ta właściwa, a nie cała prowincja):

Kmiecie - 48,1%
Chłopi małorolni i bezrolni - 33,3%
Wiejscy rzemieślnicy i drobni kupcy - 12,0%
Szlachta folwarczna - 5,3%
Szlachta zagrodowa i bezrolna - 1,0%
Duchowieństwo - 0,3%

Mazowsze:

Kmiecie - 41,1%
Chłopi małorolni i bezrolni - 24,8%
Wiejscy rzemieślnicy i drobni kupcy - 6,7%
Szlachta folwarczna - 5,5%
Szlachta zagrodowa i bezrolna - 21,7%
Duchowieństwo - 0,2%

Prusy Królewskie:

Kmiecie - 39,2%
Chłopi małorolni i bezrolni - 43,4%
Wiejscy rzemieślnicy i drobni kupcy - 9,9%
Szlachta folwarczna - 3,1%
Szlachta zagrodowa i bezrolna - 2,1%
Duchowieństwo - 2,3%

Dane za : I. Ihnatowicz, A. Mączak, B. Zientara, J. Żarnowski, Społeczeństwo polskie od X do XX wieku, Warszawa 1988, str. 239.
 
User is offline  PMMini Profile Post #8

 
2 Użytkowników czyta ten temat (2 Gości i 0 Anonimowych użytkowników)
0 Zarejestrowanych:


Topic Options
Reply to this topicStart new topic

 

 
Copyright © 2003 - 2019 Historycy.org
historycy@historycy.org, tel: 12 346-54-06

Kolokacja serwera, łącza internetowe:
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej