Witaj GOŚCIU ( Zaloguj się | Rejestracja )
 
 
Reply to this topicStart new topicStart Poll

> Bazyliszek - Skąd Się Tak Naprawdę Wziął?, Geneza bazyliszka
     
cezar1989
 

Nowicjusz
Grupa: Użytkownik
Postów: 12
Nr użytkownika: 98.914

Stopień akademicki: magister
Zawód: bibliotekarz
 
 
post 14/02/2020, 9:32 Quote Post

Szukałem kiedyś dokładnych informacji o bazyliszku, który według niektórych legend miał zamieniać wzrokiem w kamień bądź tylko tym spojrzeniem uśmiercać (wychodzi w sumie na to samo), a jedynym sposobem na jego zabicie mogło być spojrzenie w lustro. Już dawno zauważyłem, że sama legenda jest bardzo podobna do starogreckiego mitu o Perseuszu, który zabił w podobny sposób Meduzę.

Znalazłem dwie ciekawe informacje. Pierwsze źródło to Encyklopedia PWN:
CODE
https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/bazyliszek;3875304.html

Stoi tam napisane jak byk:
QUOTE
bazyliszek, etnogr. legendarne stworzenie w postaci koguta lub indyka z ogonem węża i oczami żaby, których spojrzenie zabijało; stróż skarbów;
opowiadanie o bazyliszku upowszechniła w świecie Historia żywota Aleksandra Wielkiego (podczas powrotu z Indii wojsko Aleksandra III Wielkiego spotkało się z bazyliszkiem, aby uratować swoich wojowników król, odziany w białą szatę osłaniającą jego i konia, podstawił przed oczy bazyliszka zwierciadło — odbicie własnego wzroku zabiło potwora); w Polsce bazyliszek jest znany z podania związanego z różnymi miejscowościami, np. z Krakowem (bazyliszek umieszczony w podziemiach kamienicy Krzysztofory), Warszawą (skazaniec za cenę ułaskawienia zszedł do piwnicy bazyliszka w odzieniu z luster).


Wiemy, że Meduza miała wężowe włosy, więc może to być jakieś dawne echo tej legendy, tym bardziej, że Aleksander Wielki wyznawał wiarę starożytnych Greków.

Interesuje mnie też, ile jest prawdy w informacji o tym, że:
QUOTE
Według przekazów starożytnych bazyliszek powstał z krwi zabitej przez Perseusza Meduzy. XVII wiek i chrześcijaństwo ugruntowało jednak, kształtujący się od późnego średniowiecza, rodowód bazyliszka. Od tej pory wykluwał się on z koguciego jaja wysiedzianego przez węża. Drastycznie zmienił również wygląd.

Źródło to Encyklopedia Fantastyki:
CODE
http://encyklopediafantastyki.pl/index.php/Bazyliszek


Skąd autor tejże encyklopedii znalazł informację o tym, że bazyliszek powstał z krwi meduzy? Jaka jest rzeczywista geneza tej legendy i czy mogły one powstać od siebie niezależnie?

Ten post był edytowany przez cezar1989: 14/02/2020, 9:34
 
User is offline  PMMini Profile Post #1

     
ChochlikTW
 

W trakcie uczłowieczania
*********
Grupa: Użytkownik
Postów: 5.377
Nr użytkownika: 98.976

Stopień akademicki: magister
 
 
post 14/02/2020, 13:20 Quote Post

Jeżeli chodzi o uśmiercenie to bazyliszka mógł też zabić "jad"/zapach łasicy. Należało ją wrzucić do jego nory i czekać. wink.gif
Jeżeli chodzi o pochodzenie z krwi Meduzy to na pewno powstał Pegaz. O tym, że narodził się też ten stwór nie słyszałem aż do tej pory.
Bazyliszek miał się wykluć z jaj złożonych przez koguty i wysiadywanych przez ropuchy lub węże.

Ten post był edytowany przez ChochlikTW: 14/02/2020, 13:21
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #2

     
BLyy
 

VII ranga
*******
Grupa: Użytkownik
Postów: 1.901
Nr użytkownika: 18.604

Bartek
Stopień akademicki: magister
 
 
post 14/02/2020, 16:18 Quote Post

I ta jałowa ziemia, dla żadnej korzyści nie płodna,
Wchłonęła jednak jad z kapiącej posoki Meduzy
I zgubne krwi odrażającej kropliska,
Które z pomocą ciepła w brudnym się piasku przyjęły.
Tu ta zaraza pierwszą, co głowę wychyliła z piasku,
Wydała żmiję usypiającą, z karczyskiem nadętym.
Z pełniejszej ona krwi i z kropli obfitej w truciznę
Poczęta; bo w żadnym wężu nie ma tak dużo jadu.
Potrzebuje ciepła i nie przenosi się sama
W strefę zimną; piaski zaś aż po Nil przemierza.
Lecz gdzież nasz wstyd w chciwości zysku? Stamtąd się do nas
Libijskie środki śmiertelne sprowadza! I żmija dla nas towarem!
Inny zaś wąż, wielki hemoroid, rozwijający kłęby łuskowate,
Żadnej u nieszczęśników krwi nie pozwala pozostać.
Zrodził się też wtedy chersydros, bywalec Syrt wodno-lądowych,
Oraz chelydros, co ślad po sobie pozostawia dymiący.
I cenchris, prostą zawsze pełzający ścieżką
Ten gad ma więcej plam na brzuchu upstrzonym
Niż tebański ophites, małymi nakrapiany plamkami.
Kolorem do piasków sprażomych podobny do odróżnienia jest trudny
Hammodytes. W różne się strony wije cerastes z giętkim kręgosłupem.
Skytala zaś to jedyny wąż zrzucający swą skórę,
Gdy jeszcze zima. Wysuszona dipsas, ciężka amphisbajna,
Podwójną głowę w przeciwne zwracająca strony.
Wąż pływający, co wodę zatruwa; jakulus latający;
Parias, kontent, że bruzdę robi ogonem po drodze;
Prester rozwierający chciwie paszczę parującą;
Seps wywołujący gnicie ciała i odpadanie od kości.
Nadto — wydający syk wszelkie straszący potwory,
Który pierwej zabija, niż truje, i szeroko sprzed siebie
Usuwa tłum cały, piasków pustynnych władca, bazyliszek.
Was także, smoki, złotawym lśniące blaskiem,
Co po wszystkich ziemiach jako bóstwa pełzacie nieszkodliwe,
Gorąca Afryka robi śmiercionośnymi. Połykacie, co lata
W powietrzu, wraz z piórami; całe stada ścigacie,
Uściskiem zwojów wielkie uśmiercacie woły.
I nawet słonia wielkość nie ratuje. Wszystko zabijacie
Nie potrzebując do morderstw trucizny.

Lukan, Wojna Domowa, Księga 9.
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #3

     
Varyag
 

VI ranga
******
Grupa: Użytkownik
Postów: 1.138
Nr użytkownika: 88.193

 
 
post 14/02/2020, 16:30 Quote Post

Według starożytnych wierzeń bazyliszek wykluwał się z jaja ibisa, który żywiąc się żmijami i ich jajami składa jaja przez dziób (możliwe, że to interpretacja wyobrażeń ibisa z jajem węża w dziobie). Zapisy o takim przesądzie znajdujemy u Jana Kasjana, Ammiana Marcelina i Gajusza Juliusza Solinusa. Takoż u sir Thomasa Browne'a w jego "Pseudodoxia Epidemica". Również nawet w XIX wieku u Alfreda Brehma, który cytuje średniowieczne dzieło Valeriano Bolzani Pierio "Hieroglyphica" , z ilustracją bazyliszka, wykluwającego się z jaja ibisa. Objaśniano to w ten sposób, że ibisy, żywiąc się jadowitymi wężami i ich jajami "zakażają" swoje własne jaja zarodkami żmij. Dlatego Egipcjanie mieli rozbijać znalezione jaja ibisów, żeby nie wylągł się bazyliszek - choć samego ptaka czcili za to, że pożera jadowite gady.
 
User is offline  PMMini ProfileEmail Poster Post #4

 
2 Użytkowników czyta ten temat (2 Gości i 0 Anonimowych użytkowników)
0 Zarejestrowanych:


Topic Options
Reply to this topicStart new topic

 

 
Copyright © 2003 - 2019 Historycy.org
historycy@historycy.org, tel: 12 346-54-06

Kolokacja serwera, łącza internetowe:
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej