Drukowana wersja tematu

Kliknij tu, aby zobaczyć temat w orginalnym formacie

historycy.org _ Małopolskie _ Leśny przewodnik kulturowy

Napisany przez: Kultura w lesie 10/01/2017, 17:31

Szanowni Państwo,

chciałbym założyć wątek poświęcony zabytkom, miejscom historycznym i pamiątkom przeszłości położonym na terenie lasów (na początek - małopolskich). Przez kilka ostatnich miesięcy przygotowywałem do publikacji internetową wersję Leśnego Przewodnika Kulturowego, który pod koniec ubiegłego roku ukazał się w sieci pod adresem www.kulturawlesie.pl.
Historia pomysłu wygląda w największym skrócie w sposób następujący. Jestem z wykształcenia historykiem, a z zamiłowania turystą, interesującym się od zawsze krajoznawstwem i historią lokalną. Od dziesięciu lat pracuję w prywatnej firmie projektowej, działającej w branży leśno-przyrodniczej. Na co dzień zajmuję się inwentaryzacjami i projektowaniem działań ochronnych do planów ochrony parków krajobrazowych w różnych częściach Polski (Sudety, Beskidy, Świętokrzyskie, Jura, Ponidzie - w sumie ponad 20 projektów). Pomysł zrodził się w trakcie tej pracy i wynika w pewnym sensie z buntu przeciwko traktowaniu lasu wyłącznie lub przede wszystkim jako przestrzeni gospodarczej i/lub przyrodniczej (obracam się niemal wyłącznie w gronie inżynierów leśnictwa i przyrodników).
Mój Pracodawca wyraził zgodę na to, abym pracował nad Przewodnikiem w ramach obowiązków służbowych, przez co mogę poświęcić projektowi więcej czasu i wysiłku, niż miałoby to miejsce w przypadku zwykłego hobby uprawianego po godzinach. Efekt - Leśny Przewodnik Kulturowy. Z tego co wiem, nikt nie próbował podejść do tego tematu w sposób systematyczny i w takiej formie. Plan - opisać całą Polskę. Jednostka inwentaryzacyjna - nadleśnictwo (ukłon w stronę profilu Firmy). Do tej pory opisałem Nadleśnictwo Olkusz (mieszkam w Olkuszu). Pracuję nad Nadleśnictwem Krzeszowice, następnie nadleśnictwa położone wokół Krakowa (Myślenice, Niepołomice, Miechów).

Zakładam wątek, aby opisywać postępy w rozwoju Przewodnika i nawiązać kontakt z osobami o podobnych zainteresowaniach. Liczę także na wsparcie, życzliwe uwagi dotyczące błędów i pomyłek, których z pewnością nie uniknę oraz na ewentualną pomoc w gromadzeniu materiałów do Przewodnika.

Przewodnik ma swój profil na Facebook. Do tej pory z FB nie korzystałem i długo głowiłem się nad tym, co z tym fantem zrobić. W końcu wymyśliłem, że będzie to uzupełniany co trzy-cztery dni kalejdoskop leśnych migawek kulturowych, powiązanych ze sobą luźno lub wcale. W sam raz, żeby wchłonąć jakąś leśną ciekawostkę niejako 'przy okazji' innych zajęć. Przynajmniej tak to powinno działać...

Pozdrawiam i zapraszam na wycieczkę do... lasu smile.gif
Piotr Rochowski

Napisany przez: carantuhill 11/01/2017, 9:30

CODE
Zakładam wątek, aby opisywać postępy w rozwoju Przewodnika i nawiązać kontakt z osobami o podobnych zainteresowaniach. Liczę także na wsparcie, życzliwe uwagi dotyczące błędów i pomyłek, których z pewnością nie uniknę oraz na ewentualną pomoc w gromadzeniu materiałów do Przewodnika.


Chętnie pomogę w wolnym czasie. Służę materiałami bardziej z południa.

Napisany przez: Kultura w lesie 11/01/2017, 14:21

Dziękują za odpowiedź, wysłałem wiadomość prywatną z prośbą o więcej informacji.

Napisany przez: Kultura w lesie 19/02/2017, 9:39

Witam! Dodałem do przewodnika lasy położone wokół klasztoru karmelitów bosych w Czernej. Sam zespół klasztorny jest zabytkiem znanym i często odwiedzanym. Dla miłośników architektury barokowej to prawdziwa gratka, bowiem kościół i zabudowania klasztorne zachowały się w niemal niezmienionej formie od czasów fundacji w XVII wieku.

user posted image

Wokół dawnego eremu rozrzuconych jest kilkanaście malowniczych kapliczek, z których najciekawsze wydają się być trzy kapliczki arkadowe, ustawione blisko siebie, nad drogą dojazdową do klasztoru.

user posted image

Często podziwianym zabytkiem są ruiny przerzuconego nad doliną kamiennego mostu, którym prowadziła dawniej droga dojazdowa do klasztoru i obok którego znajdowała się klasztorna furta. Uwaga! Na moście straszy! Diabeł porywa stąd grzeszników, aby topić ich później w Czarnym Stawie koło Tenczynka.

user posted image

Dla mnie cichym bohaterem wśród zabytków związanych z klasztorem jest mur otaczający dawną wielką klauzurę. Zbudowany z kamienia, wysoki na 2,5m i długi na ponad 4 km. Wędrówka wzdłuż tego muru to moim zdaniem jedna z najpiękniejszych jurajskich wycieczek, i to o każdej porze roku.

user posted image

Są też i podziemia. W XIX wieku na należących do karmelitów terenach rozpoczęto poszukiwania galmanu oraz rud żelaza, cynku i ołowiu. Po dawnych pracach górniczych pozostały liczne wyrobiska i sztolnie, z których najbardziej znana jest Sztolnia Galmanowa, zwana też Sztolnią pod Bukami, łącząca się pod ziemią z systemem naturalnych korytarzy Jaskini pod Bukami.

user posted image

Pełny wykaz obiektów, które trafiły na stronę Przewodnika:

Czerna, klasztor karmelitów bosych, XVII w.
Czerna, most na Eliaszówce i dawna furta klasztorna, 2. poł. XVII w.
Czerna, dawne tereny górnicze, XVI-XX w.
Czerna, mur klasztorny, 2. poł. XVII w.
Czerna, źródło św. Elizeusza
Czerna, figura Serce Jezusa
Czerna, kapliczka św. Teresy od Dzieciątka Jezus
Czerna, kapliczka św. Antoniego, 2009
Czerna, kapliczka z figurą Jezusa w Ogrojcu, XVIII w.
Czerna, kapliczka z figurą Jezusa Ecce Homo, XVIII w.
Czerna, kapliczka z figurą Jezusa upadającego pod krzyżem, XVIII w.
Czerna, kapliczka Matki Bożej
Czerna, legenda o Diablim Moście
Paczółtowice, grota św. Hilariona
Paczółtowice, Brama Siedlecka, 2. poł. XVII w.
Paczółtowice, źródło św. Eliasza
Paczółtowice, krzyż w wąwozie Kulenda
Paczółtowice, fragment starej drogi do Czernej

Z innych ciekawych rzeczy. W księgarni klasztornej można kupić za 50 zł doskonałą monografię klasztoru (Waldemar Graczyk , Jolanta Marszalska, Klasztor karmelitów bosych w Czernej od pierwszej połowy XVII do końca XIX wieku. Dzieje-kultura-ludzie, Wydawnictwo Instytutu Teologicznego Księży Misjonarzy, Kraków 2014). Jest tam sporo o historii dóbr klasztornych, w tym obszerne wypisy źródłowe dotyczące na przykład kamieniarstwa w Dębniku, dworu i folwarku w Siedlcu, młynów w Paczółtowicach itp. W księgarni jest też kolejne wydanie bardzo dobrego przewodnika po zespole klasztornym (Wanat Benignus Józef, Maryjne sanktuarium karmelitów bosych w Czernej, Wyd. OO. Karmelitów Bosych, Kraków 1992). 4 złote, grzech nie kupić.
Jeśli ktoś, podobnie jak ja, lubi całodniowe wyprawy z termosem i kanapkami do prowincjonalnych bibliotek, polecam bibliotekę miejską w Krzeszowicach. W księgozbiorze podręcznym jest (między innymi) dwutomowe dzieło Janusza Kurtyki o latyfundium Tęczyńskich, odbitka książki Józefa Louisa Wieś Paczółtowice z 1874 (tak właściwie większość o klasztorze w Czernej, w tym o gospodarce klasztornej we wsiach majątku), odbitka monografii kościoła w Paczółtowicach Teresy Małkowskiej-Holzerowej oraz tajemnicze opracowanie o działalności AK na ziemi krzeszowickiej (bez tytułu, bez autora, panie w bibliotece też nic nie wiedzą), zawierające ogromny materiał w postaci spisanych wspomnień osób związanych z ruchem oporu.

Po więcej szczegółów zapraszam na stronę Przewodnika.
Tutaj artykuł ogólny w dziale Aktualności: http://www.kulturawlesie.pl/2017/02/17/lasy-wokol-doliny-eliaszowki-i-klasztoru-karmelitow-bosych-w-czernej/
Tutaj mapa z opisami i zdjęciami wszystkich dodanych miejsc: http://www.kulturawlesie.pl/mapa/

Na marzec planuję publikację miejsc położonych (ogólnie) w lasach między Dębnikiem i Doliną Racławki.

Napisany przez: Kultura w lesie 15/03/2017, 19:09

Witam! Do Przewodnika trafiły właśnie miejsca z jurajskich lasów położonych między Dębnikiem, Siedlcem i Doliną Racławki. Moim faworytem w tych lasach, kulturowym i nie tylko, są relikty fortalicji na Zamczysku. Miejsce z niewzykłym klimatem. Dobrze się tu siedzi, dobrze się też śpi, pod warunkiem jednak, że wybierze się noc z soboty na niedzielę, kiedy kamieniołom w Dubiu litościwie milczy. W porze bezlistnej można się obudzić i pomylić Jurę z Beskidami - na lewo i prawo głębokie doliny, nad nimi strome grzbiety. Polecam.

user posted image

Grzbiet Zamczyska zafundował mi też inną ciekawą przygodę. O dawnym kamieniołomie (Hrabski Łom vel Marmurowa Góra vel kilka jeszcze innych nazw) wiedziałem, ale nigdy jakoś specjalnie go nie szukałem. Tymczasem warto pobłądzić po stokach Doliny Racławki - można tu znaleźć otwór starej sztolni i fragment łomu z wyrytymi inicjałami AM - może jakiś dawny kamieniarz?

user posted image

user posted image

Jeszcze jedna niespodzianka - opuszczone osiedle Łysa Góra nad Dubiem, a w nim zrujnowany, murowano-drewniany dom z kilkoma ciekawymi detalami. Las powoli zagarnia polanę z dawnym przysiółkiem, ale kiedyś musiało tu być pięknie - południowy stok, widoki na Dolinę Rudawy, Grzbiet Tenczyński, może i na góry...

user posted image

Do tego wszystkiego echa wydarzeń wojennych z sierpnia 1944 roku, kiedy w okolicznych lasach duże zgrupowanie partyzantów polskich i radzieckich próbowało (z sukcesem) wyrwać się z niemieckiego okrążenia

user posted image

Pełny wykaz dodanych miejsc:

Dębnik, dawna kopalnia wapienia Dębnik II, 2. poł. XX w.
Dubie, kopalnia dolomitu
Dubie, fortalicja na Zamczysku
Dubie, Zamczysko, legenda
Dubie, komora kablowa, 1944 r.
Dubie, dawna kopalnia Marmurowa Góra
Dubie, przysiółek Łysa Góra
Dubie, cmentarz partyzancki, 1944 r.
Dubie, pomnik partyzancki, 1947 r.
Paczółtowice, cmentarz epidemiczny, XIX-XX w.
Paczółtowice, kapliczka przydrożna
Siedlec, kapliczka przydrożna
Siedlec, dawna kopalnia Piaskowa Góra
Siedlec, dawna kopalnia Siwa Góra, XVII-XIX w.
Siedlec, pomnik partyzancki

Po więcej szczegółów zapraszam na stronę Przewodnika.
Tutaj artykuł ogólny w dziale Aktualności: http://www.kulturawlesie.pl/2017/03/15/lasy-miedzy-debnikiem-siedlcem-i-dolina-raclawki/
Tutaj mapa z opisami i zdjęciami wszystkich dodanych miejsc: http://www.kulturawlesie.pl/mapa/

Napisany przez: Kultura w lesie 28/04/2017, 9:34

Witam! Do Przewodnika trafiły właśnie miejsca położone w lasach wokół Doliny Będkowskiej i Szklarki. Można je wykorzystać do zaplanowania wycieczki będącej antytezą typowego, sielankowego spaceru w dolinki podkrakowskie. Proponowana trasa prowadzi w większości po bezdrożach i stromych zboczach Doliny Będkowskiej i ma charakter zdecydowanie militarny. Są na niej dwa grodziska pamiętające czasy państwa Wiślan. Jedno z nich położone jest na szczycie Sokolicy, najwyższej wapiennej skały na Jurze:

user posted image

user posted image

Jest fragment ścieżki patrolowej na dawnej granicy zaboru austriackiego i rosyjskiego (w dolinie, niedaleko gospodarstwa agroturystycznego Brandysówka, znajdował się rosyjski kordon, czyli posterunek graniczny):

user posted image

Jest miejsce, gdzie według miejscowych opowieści stał niegdyś stary dąb, przy którym zbierali się przed przekroczeniem granicy powstańcy styczniowi:

user posted image

I w końcu są niemieckie umocnienia z czasów II wojny światowej, które ciągną się przez kilka kilometrów wzdłuż zachodniego zbocza Doliny Będkowskiej. Okopy strzeleckie, ślady ziemianek, dwa wykopane z ziemi i przewrócone na bok jednoosobowe schrony betonowe (tzw. Kochbunkry) i niewielki schron-magazyn amunicyjny (nazywany w okolicy prochownią). W styczniu 1945 roku żołnierze przeznaczeni do obsadzenia tych umocnień wysiedli z pociągu na stacji w Rudawie, ruszyli na północ, minęli Brzezinkę, wmaszerowali do doliny i… zostali ostrzelani z jej wschodnich zboczy przez Rosjan, którzy byli tu o kilka kwadransów wcześniej. Poległych pochowano w zbiorowej, nieoznaczonej mogile, tuż obok fortyfikacji, do których nigdy nie dotarli...

user posted image

user posted image

Pełny wykaz obiektów, które trafiły na stronę Przewodnika:

Będkowice, grodzisko na Sokolicy, IX-X w.
Będkowice, schron nad Brandysówką, 1944 r.
Będkowice, grodzisko Dębnik, IX-X w.
Będkowice, kapliczka pod Sokolicą, 1936 r.
Będkowice, kapliczka pw. św. Jana Chrzciciela, XX w.
Będkowice, krzyż i tablica pamiątkowa obok willi Szaniec, 1947 r.
Będkowice, kapliczka obok domu nr 3
Jerzmanowice, wapiennik w Dolinie Szklarki
Karniowice, dawny kordon graniczny Bębło
Kobylany, schron na górze Wietrznik, 1944 r.
Kobylany, schron – prochownia, 1944 r.
Kobylany, okopy na zboczu Doliny Będkowskiej, 1944 r.
Kobylany, ścieżka patrolowa na dawnej granicy zaborów, XIX-XX w.
Kobylany, kapliczka w Kobylskim Lesie
Łazy, krzyż przydrożny, 1994 r.
Wielka Wieś, ruiny zamku rycerskiego w Dolinie Kluczwody, XIV w.
Wierzchowie, Jaskinia Wierzchowska Górna

Po więcej szczegółów zapraszam na stronę Przewodnika.
Tutaj artykuł ogólny w dziale Aktualności: http://www.kulturawlesie.pl/2017/04/27/lasy-wokol-doliny-bedkowskiej/
i mapa z opisem wszystkich dodanych miejsc: http://www.kulturawlesie.pl/mapa/

W przygotowaniu - Las Wolski

Napisany przez: Kultura w lesie 30/05/2017, 14:10

Kulturalne wieści z lasu. Tym razem proponuję wędrówkę śladem dawnej drogi granicznej z Podlesia do Szyc. Pamiątki przeszłości położone na dawnej granicy zaboru rosyjskiego i austriackiego są już opisane w Przewodniku. Ale kiedy zbierałem materiały do tej części Kultury w lesie, cały czas chodziła mi po głowie myśl, żeby odwiedzić te miejsca w czasie jednej, nieprzerwanej wędrówki. Zrobiłem to w końcu dwa tygodnie temu i teraz mogę szczerze polecić tę trasę wszystkim, nie tylko miłośnikom historii i zabytków. Szlak jest piękny i ma w sobie klimat dawnej Jury leśno-skalno-polnej, nie umęczonej zalewem zabudowy i infrastruktury-bardzo-przydatnej-do-wszystkiego. Tajemnica polega być może na tym, że dawna granica zaborów konsekwentnie omija miejscowości, prowadząc co najwyżej ich skrajem. Trasa liczy sobie w czystej postaci około 49 km (mnie wyszło 58 km razem z błądzeniem i podejściem na biwak). 33 km przez las. Niecałe 5 km asfaltem. Zapraszam do artykułu w aktualnościach: http://www.kulturawlesie.pl/2017/05/30/graniczna-droga-z-podlesia-do-szyc/

Zdjęcia-symbole trasy: fragment granicznej drogi, pień jednego ze stojących przy niej starych drzew, graniczny jar, bezimienna mogiła (najnowsze odkrycie) oraz graniczny kamień – jeden z wielu, jakie spotkamy na trasie.

user posted image

user posted image

user posted image

user posted image

user posted image



Napisany przez: Kultura w lesie 30/06/2017, 8:10

Dodałem do Przewodnika zabytki i pamiątki przeszłości położone w Lesie Wolskim. Miejsce jest bez wątpienia jedyne w swoim rodzaju. Las-park, fenomen wśród polskich lasów miejskich, i to zarówno pod względem zajmowanej powierzchni, jak i zawartości. W temacie kultury – kilkadziesiąt obiektów, z których jedne znane są bardziej, inne mniej, a prawie każdy ma do opowiedzenia jakąś ciekawą historię. Pod względem zasięgu terytorialnego postanowiłem zamknąć się w granicach dwóch dawnych uroczysk, Wolskiego i Bielańskiego, które tworzą obecny Las. Jedyny wyjątek zrobiłem dla tradytora dawnej Twierdzy Kraków nad ulicą Olszanicką, który przez Henryka Łukasika został zaliczony do grupy dzieł obronnych związanych z Lasem. Co zatem mamy, w wielkim skrócie:

Kopiec Józefa Piłsudskiego z historią jego sypania, a potem próbami pozbycia się go na różne sposoby, z kulminacją w postaci czołgu wdrapującego się na szczyt i zrywającego płytę z legionowych krzyżem:

user posted image

Klasztor kamedułów na Bielanach. Drugi po karmelitach w Czernej, leśny klasztor opisany w Przewodniku. Obydwa trochę podobne pod względem ogólnej filozofii. Ale przez mur otaczający klauzurę kamedułów nie przejdzie się tak łatwo, jak przez mur w Czernej…

user posted image

Kilka obiektów Twierdzy Kraków, które z grubsza podzielić można na konkretne i domyślne. Te pierwsze to schrony amunicyjne. Można przed nimi stanąć i bez większych problemów zorientować się, o co chodzi. Obiekty domyślne to dawne baterie artyleryjskie, z których zachowały się relikty ziemne, trudne do identyfikacji bez pewnego przygotowania teoretycznego. Tak sobie myślę, że można by na jednej z nich ustawić rekonstrukcję owego słynnego moździerza wzoru 1898, kaliber 24 cm, żeby każdy mógł sobie wyobrazić, co się tutaj działo w okolicach grudnia 1914…

user posted image

Kilka rzeczy z małej architektury sakralnej, w tym wielkiej urody kolumna z marmuru dębnickiego przed klasztorem kamedułów, która od razu przypadła mi do gustu, a to dlatego, że przypomina moją ulubioną kolumnę stojącą w polach między Dębnikiem i Paczółtowicami.
Kompleks architektoniczny w Przegorzałach – willa Adolfa Szyszko-Bohusza i dostawiony do niej przez Niemców tzw. zamek. Według pierwszych planów zamek miał być dwa razy mniejszy. Wyszedł, jaki wyszedł. Rozbrajający i uniwersalny przykład zamiłowania wszelkich totalitaryzmów do monumentalizmu i patosu.

user posted image

user posted image

Pełny wykaz obiektów, które trafiły na stronę Przewodnika:

Kraków, kopiec Piłsudskiego
Kraków, ogród zoologiczny, 1929 r.
Kraków, figura Matki Bożej, 1930 r.
Kraków, schron amunicyjny Las Wolski
Kraków, bateria artyleryjska FB 36 Ostra Góra
Kraków, szaniec piechoty IS III-1 Gumańczy Dół
Kraków, polana Wincentego Wobra
Kraków, polana Juliusza Lea
Kraków, schron amunicyjny Bielany
Kraków, bateria artyleryjska FB 35 Srebrna Góra
Kraków, Polana Jacka Malczewskiego
Kraków, krzyż u wylotu Wolskiego Dołu
Kraków, kapliczka przy murze klasztoru na Bielanach
Kraków, kapliczka przed bramą klasztoru na Bielanach
Kraków, Panieńskie Skały
Kraków, kapliczka na Ostrej Górze
Kraków, Polana Bielańska
Kraków, dawna osada służbowa w Mokrym Dole
Kraków, dawna osada służbowa przy zoo
Kraków, klasztor kamedułów na Bielanach
Kraków, willa Odyniec i zamek Przegorzały
Kraków, dawna osada służbowa Pod Skałkami
Kraków, tradytor przy ul. Olszanickiej

Po więcej szczegółów zapraszam na stronę Przewodnika.
Tutaj artykuł ogólny w dziale Aktualności: http://www.kulturawlesie.pl/2017/06/30/las-wolski/
i mapa z opisem wszystkich dodanych miejsc: http://www.kulturawlesie.pl/mapa/

W przygotowaniu – Pasternik, Las Zabierzowski i lasy nad górną Sanką

Napisany przez: Kultura w lesie 28/07/2017, 10:22

Witam! Dodałem do Przewodnika miejsca z Lasu Zabierzowskiego i jego okolic, od podkrakowskiego Pasternika po Las Werbownia koło Rudawy i Dolinę Mnikowską. Stosując terminologię militarną można powiedzieć, że oczyściłem leśne przedpole kulturowe przed wejściem do Lasu Zwierzyniec, Lasu Rudno i Puszczy Dulowskiej. Z ciekawszych miejsc w tej edycji:

Fort nr 43 Pasternik. Największy jak do tej pory obiekt dawnej Twierdzy Kraków w Przewodniku. Niestety, w jego przypadku cały zapał eksploratorski skutecznie studzą tablice ‘zakaz wstępu’, ‘obiekt wojskowy’ itp. Przeważnie biorę takie rzeczy na serio, więc podszedłem tylko do koszar szyjowych fortu. Wejście do poterny było szeroko otwarte, ale zawieszona nad nim kamera i halogen – to już było dla mnie za wiele…

user posted image

Figura św. Jana Nepomucena niedaleko cmentarza w Rząsce. Pierwszy leśny Nepomuk w Przewodniku. Pięknie w ostatnich latach odnowiony. Pamiętam go z roku 2014, kiedy już prawie się rozsypywał.

user posted image

Las Werbownia koło Rudawy. W lesie zestaw niemieckich umocnień z 1944-1945 r. Jak na razie numer jeden jeśli chodzi o stosunek powierzchni lasu do ilości wojskowego betonu.

user posted image

Dwie skały legendarne.
Skała Kmity - nieszczęśliwie zakochany rycerz rzuca się w przepaść.

user posted image

Skała Krzywy Sąd – niesprawiedliwie osądzony przez swego pana giermek zostaje zepchnięty w przepaść.

user posted image

I jeszcze jedno miejsce, z najbardziej chyba niezwykłym klimatem. Potężny, stary dąb na miejscu dawnego cmentarza epidemicznego koło Aleksandrowic.

user posted image

Wykaz wszystkich obiektów, które trafiły do Przewodnika:

Aleksandrowice, cmentarz epidemiczny, XIX w.
Aleksandrowice, skała Krzywy Sąd
Balice, kapliczka w Lesie Zabierzowskim
Burów, kapliczka w Lesie Zabierzowskim (1), 2. poł. XX w.
Burów, kapliczka w Lesie Zabierzowskim (2), 1981 r.
Mników, grodzisko na Zamczysku, VIII-IX w.
Mników, kaplica nad Matką Boską, XIX w.
Modlniczka, fort nr 43 Pasternik
Rudawa, umocnienia w Lesie Werbownia, 1944-1945 r.
Rząska, bateria B3 Fortu nr 43 Pasternik, 1902 r.
Rząska, figura św. Jana Nepomucena
Sanka, kapliczka przydrożna (1)
Sanka, kapliczka przydrożna (2)
Zabierzów, Skała Kmity

...

Po więcej szczegółów zapraszam na stronę Przewodnika.
Tutaj artykuł ogólny w dziale Aktualności: http://www.kulturawlesie.pl/2017/07/28/las-zabierzowski-i-okolice/
Tutaj mapa z opisami i zdjęciami wszystkich dodanych miejsc: http://www.kulturawlesie.pl/mapa/

W przygotowaniu: Las Zwierzyniec

Napisany przez: Kultura w lesie 1/09/2017, 9:11

Witam i zapraszam na wakacyjne wydanie Kultury w lesie. W pierwszej połowie sierpnia wędrowałem przez dwa tygodnie z Kalwarii Zebrzydowskiej do, jak się później okazało, Iwonicza-Zdroju. Po drodze były oczywiście lasy, a w nich wiele ciekawych miejsc, które zebrałem w relacji na stronie przewodnika:
http://www.kulturawlesie.pl/2017/08/31/kultura-w-lesie-na-wakacjach/

Zdjęcie, które w tym przypadku najbardziej pasuje do okoliczności, przedstawia kamiennego św. Onufrego, patrona wędrowców. Figura stoi na Strońskiej Górze koło Kalwarii Zebrzydowskiej. Kiedyś postument pod Onufrym był obrotowy – można było obrócić świętego w kierunku, w którym się wyruszało, i poprosić go o opiekę w drodze. Dziś mechanizm już nie istnieje, ale święty patrzy na stałe w kierunku mniej więcej południowo-wschodnim, czyli tam, gdzie ja – także mniej więcej – się wybierałem.

user posted image

Napisany przez: carantuhill 2/09/2017, 21:24

CODE
Zdjęcie, które w tym przypadku najbardziej pasuje do okoliczności, przedstawia kamiennego św. Onufrego, patrona wędrowców. Figura stoi na Strońskiej Górze koło Kalwarii Zebrzydowskiej. Kiedyś postument pod Onufrym był obrotowy – można było obrócić świętego w kierunku, w którym się wyruszało, i poprosić go o opiekę w drodze. Dziś mechanizm już nie istnieje, ale święty patrzy na stałe w kierunku mniej więcej południowo-wschodnim, czyli tam, gdzie ja – także mniej więcej – się wybierałem.


Ja w kwestii formalnej. W okolicy są dwie figury Onufrego, jedna właśnie na Kamionce(Strońska Góra), druga na górze Chełm. Mechanizmu już od ponad 100 lat nie ma, ale dam sobie rękę uciąć, że obracał się Onufry na Górze Chełm. Fakt, że w internecie jest z tym zamieszanie, ale ktoś się pomylił, a potem to już kopiuje się. Na Górze Chełm był starszy i przy ważniejszym szlaku. Z oboma figurami są związane ciekawe legendy.
Chełm strasznie zarósł ostatnio, ciężko chodzi się po jego wierzchołkach, zwłaszcza, że jego potoki i urwiska są dość strome, nie dziwne, że jakiś facet ostatnio się tam w Sylwestra zgubił. W uzupełnieniu, bo zdarzało mi się tam chodzić. Idąc małym szlakiem beskidzkim, warto zwrócić uwagę na figurę starca, któremu złośliwi harcerze dorobili glinianą brodę - to pamiątka po pwenym złośliwym i chciwym księdzu, co go spotkał przykry wypadek, jak chciał wiernych odwiedzić. Sprawa dość mocno zbulwersowała galicyjską opinię publiczną zaraz po rozbiorach. Księdza powiesili na drzewie, cały dekanat został obłożony klątwą, dobry cesarz ułaskawił biedaków, a i tak miejscowy wymiar sprawiedliwości ich powiesił. Trochę wyżej jest kapliczka - wybudowana w XIX wieku - data dziwnie koliduje z miejscową legendą o fundatorze co dorabiał sobie rabując na Węgrzech podczas powstania, regularnie zmieniając strony, a potem osiadł w okolicy smile.gif Nieco dalej jest malowniczy Starowidz - Łysa Góra - na pewno będące miejscem kultu. A poniżej mógłby ktoś poszukać resztek piwnic dawnego dworu i pozostałości kościoła, co go ten powieszony ksiądz zaczął budować. Poniżej Starowidza są legendarne Zembrzyce, o których są nawet dwa tematy na forum, a i Sapkowski uwiecznił ich poezję w swoim Narrenturmie.
Las chełmski słynie z wielu ciekawych historii z okolic II WŚ - tam działały duże grupy partyzanckie, a pamiątki po walkach nawet dziś znajdzie uważny spacerowicz sleep.gif

Napisany przez: Kultura w lesie 3/09/2017, 16:10

Znam Onufrego z Chełmu! W ubiegłym roku biwakowałem przy nim, kiedy szedłem Małym Szlakiem Beskidzkim. Koło piątej rano nadciągnęło dwóch grzybiarzy. Jeden wsadził głowę pod plandekę nad hamakiem i ryknął do drugiego: Ty, patrz, a tu sobie ktoś śpi w namiocie!!! Nie miałem wyjścia, musiałem wstać, chociaż grzybów nie zbieram smile.gif Pamiętam, że za Onufrym jest jeszcze mogiła z II wojny.

Z ciekawości zajrzałem przed chwilą do swojego archiwum i mam jeszcze z tamtych okolic kapliczkę na zejściu do Zembrzyc, przy szlaku, przed Starowidzem. Murowana, domkowa i z XIX w., na froncie pod gzymsem tablica, na której rok fundacji 1879 i napis: FUNDATOROWIE / GMINA MARCÓWKA.

Ciekawie brzmią te historie z Chełmu. Do partyzantów dochodzą jeszcze konfederaci barscy - Las Groby pod Lanckoroną to w sumie przedłużenie tego samego pasma na wschód. Kiedyś tam dotrę z Kulturą w lesie wink.gif

Napisany przez: Kultura w lesie 3/09/2017, 16:40

Wyszperałem źródło, z którego zaczerpnąłem informację na temat obrotowego charakteru Onufrego na Strońskiej Górze: http://www.wgorach.iap.pl/index.html?id=25433&location=f&msg=1

W sposób iście salomonowy sprawę załatwia Julian Zinkow, który stwierdza, że obrotowe podstawy miały obydwie figury smile.gif (Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony, 2000, s. 263)

Napisany przez: carantuhill 3/09/2017, 17:17

CODE
Znam Onufrego z Chełmu! W ubiegłym roku biwakowałem przy nim, kiedy szedłem Małym Szlakiem Beskidzkim. Koło piątej rano nadciągnęło dwóch grzybiarzy. Jeden wsadził głowę pod plandekę nad hamakiem i ryknął do drugiego: Ty, patrz, a tu sobie ktoś śpi w namiocie!!! Nie miałem wyjścia, musiałem wstać, chociaż grzybów nie zbieram  smile.gif


To mogłem być ja smile.gif . Kiedyś byłem tam na grzybach - teraz ponoć się gorzej chodzi, bo pozarastało. Na Chełmie była też wieża triangulacyjna z niezłym widokiem, ale się rozpadła.

CODE
Z ciekawości zajrzałem przed chwilą do swojego archiwum i mam jeszcze z tamtych okolic kapliczkę na zejściu do Zembrzyc, przy szlaku, przed Starowidzem. Murowana, domkowa i z XIX w., na froncie pod gzymsem tablica, na której rok fundacji 1879 i napis: FUNDATOROWIE / GMINA MARCÓWKA.


Idąc od Chełmu jest nawet kilka - duża kaplica, o której pisałem i na początku wsi ta właściwa - jeśli jeszcze stoi nad "karczmą" na Pilchówce. W ogóle we wsi jest jeszcze kilka kapliczek (a przynajmniej było).

CODE
Las Groby pod Lanckoroną to w sumie przedłużenie tego samego pasma na wschód. Kiedyś tam dotrę z Kulturą w lesie


A to już z drugiej strony od Przełęczy Harbutowickiej. I spiesz się, bo okolica jest ostro zabudowywana.

CODE
W sposób iście salomonowy sprawę załatwia Julian Zinkow, który stwierdza, że obrotowe podstawy miały obydwie figury


Moim źródłem są wspomnienia jednej takiej, co na Kramarkach pod Chełmem mieszkała i o swoim dzieciństwie książkę nawet wydała smile.gif .

Napisany przez: Gajusz Mariusz TW 3/09/2017, 17:25

Znakomity temat. Dziękuję za posty i czekam na kolejne.

Pozdrawiam!

Napisany przez: carantuhill 3/09/2017, 18:57

Na forum jest jeszcze parę tematów "wokołochełmskich" - jest temat o pasie Radwanitów, o zamczysku w Zembrzycach i tajemniczym postumencie - również w Zembrzycach, więc nie będę się powtarzał smile.gif Popularność okolicy będzie wzrastała, bo zalew w Mucharzu (o Mucharzu też jest temat) jest po sąsiedzku. Pozmieniali jednak układ dróg, więc koło Chełmu przez Wielkie Pole już nikt nie pojedzie (poza tym kierowcą autobusu wycieczkowego, co go tam gps wyprowadził ostatnio i zawiesił się na skarpie). Chyba jedynie pielgrzymki do Kalwarii Zebrzydowskiej (też jest temat). W uzupełnieniu:
http://www.historycy.org/index.php?showtopic=79484&hl=
http://www.historycy.org/index.php?showtopic=55923&hl=
http://www.historycy.org/index.php?showtopic=24324&hl=
http://www.historycy.org/index.php?showtopic=55809&hl=
http://www.historycy.org/index.php?showtopic=85054&hl=
http://www.historycy.org/index.php?showtopic=22316&hl=
Jeszcze gdzieś była Kalwaria i temat o Sałapatku sleep.gif

Archeolodzy badali dolinę Skawy i nawet parę rzeczy odkryli. Ale wszystko przed nimi.


© Historycy.org - historia to nasza pasja (http://www.historycy.org)