Patriotyzm Władysława IV - kliknij, aby przejść na forum
historycy.org > Historia Polski > RZECZPOSPOLITA OBOJGA NARODÓW > Epoka Wazów i Sobieskiego
Alhirion
Inszej Ojczyzny na świecie nie mamy (...) tu wszystka nadzieja nasza, do tego samego narodu skłonność, przy którym i dla którego zdrowie położyć, gdy potrzeba, gotowiśmy – pisał Władysław jeszcze przed wstąpieniem na tron w prywatnym liście. Ostatnio jednak czytając RON Pawła Jasienicy napotkałem informację że Władysław w instrukcji dla wysłannika, informował że od młodości obrzydził sobie Polskę i marzył o Niemczech. Co o tym sądzicie ?
indigo
Tak to prawda. Po śmierci ojca, ówczesny królewicz Władysław wysłał do cesarza jezuitę Henicjusza z oświadczeniem, że nigdy nie mógł się zżyćz Polską, w związku z tym proponował cesarzowi, że zostanie królem szwedzkim, a dopóki Gustaw Adolf nie odda mu całego królestwa, zadowoli się Finlandią, Estonią i Inflantami oraz księstwem wirtemberskim w Niemczech.

Dla braci Władysław przeznaczył: dla Jana Kazimierza Rzeczpospolitą, Karolowi Ferdynandowi biskupstwo kamieńskie na Pomorzu, Janowi Albertowi biskupstwo ołomunieckie, zaś Aleksandrowi Karolowi Pomorze i Brandenburgię.

W sumie - czysta fantastyka. Tylko ciekawe co podsunęło, ten delikatnie mówiąc nierealny plan, Władysławowi.
Rado
Polscy Wazowie jakoś nieszczególnie wiele sensownych planów ułożyli smile.gif
Alhirion
Zna może ktoś dokładny tekst tego oświadczenia ? coś mi to nie pasuje do wymienionej wyżej treści jego prywatnej korespondencji.
I co skłoniło Władysława o zabieganie się o kraj którego praktycznie nie znał ?
indigo
QUOTE
Zna może ktoś dokładny tekst tego oświadczenia ? coś mi to nie pasuje do wymienionej wyżej treści jego prywatnej korespondencji.


Ten dokument znajdował się w archiwum Habsburgów w Wiedniu i został odkryty przez polskich historyków dopiero na początku XX wieku.

Szczegółowo omawia go Władysław Czapliński w książce "Władysław IV i jego czasy", Warszawa 1976, str. 97-100.

Biorąc pod uwagę przyszłe plany Władysława IV w sprawie np. dziwnych sojuszy i akcji w celu odzyskania tronu Szwecji, czy też plany wojny tureckiej, to autorstwo listu do cesarza jest raczej bezsporne - był nim ówczesny królewicz. Zapewne propozycje dla braci królewicza musiały być też konsultowane z nimi samymi.

Jednak plan by żądać od cesarza, który w pierwszej połowie 1632 r. dostaje baty od Gustawa Adolfa, by zmuszał tego ostatniego do oddania tronu Szwecji Władysławowi, musiał wywołać uśmiech politowania w Wiedniu.

Natomiast Władysław czuł się dziedzicem Szwecji, któremu bezprawnie odebrano królestwo. Nie on pierwszy i nie ostatni, który traktował Rzplitą jako odskocznię do dalszych planów. Jednak o ile Zygmunt III jakiś szanse na odzyskanie Szwecji miał, Władysław raczej iluzoryczne, to Jan Kazimierz był już tutaj zupełnym fantastą.
Anasurimbor
QUOTE(indigo @ 4/12/2010, 12:32)
Jednak o ile Zygmunt III jakiś szanse na odzyskanie Szwecji miał, Władysław raczej iluzoryczne, to Jan Kazimierz był już tutaj zupełnym fantastą.
*


Czytałem gdzieś że Władysław w celu objęcia tronu Szwecji był gotów na małżeństwo z córką Gustawa Adolfa Krystyną Waza.Czy były na to jakieś szanse po śmierci jej ojca?A może przeszkadzał fakt że byli krewniakami(ich dziadkowie byli braćmi)?
Alhirion
QUOTE
Natomiast Władysław czuł się dziedzicem Szwecji, któremu bezprawnie odebrano królestwo. Nie on pierwszy i nie ostatni, który traktował Rzplitą jako odskocznię do dalszych planów.


Jak to się ma do wymienionego na początku przez mnie listu Władysława ? Kim on w końcu się czuł ?
indigo
QUOTE
Czytałem gdzieś że Władysław w celu objęcia tronu Szwecji był gotów na małżeństwo z córką Gustawa Adolfa Krystyną Waza.Czy były na to jakieś szanse po śmierci jej ojca?A może przeszkadzał fakt że byli krewniakami(ich dziadkowie byli braćmi)?


Tak, był taki plan. Jednak Szwedzi z oczywistych względów nie zgadzali się na taką propozycję. Nie dość, że Krystyna była zbyt młoda (w momencie obrania Władysława królem miała 6 lat), to jeszcze Władysław ograniczył by wpływy regencji z Oxenstierną na czele. Z resztą dla Szwedów polscy Wazowie na ich tronie oznaczali rekatolizację, najazd jezutiów, podporządkowania Rzplitej i w ogóle pakiet plag egipskich.

QUOTE
Jak to się ma do wymienionego na początku przez mnie listu Władysława ? Kim on w końcu się czuł ?


Przede wszystkim czuł dziedzicem Szwecji. Mimo okazywanej sympatii i zasług dla Rzplitej nigdy do końca nie mógł być pewien wyniku elekcji 1632 r. A tron Szwecji miał tą zaletę, że był dziedziczny. Ówczesne dynastie - nie tylko Wazów - trudno rozpatrywać dzisiejszymi kategoriami narodowymi, gdyż narodowość ustępowała w hierarchii ważności bieżącym interesom rodu.
Anasurimbor
QUOTE(indigo @ 4/12/2010, 16:48)
Przede wszystkim czuł dziedzicem Szwecji. Mimo okazywanej sympatii i zasług dla Rzplitej nigdy do końca nie mógł być pewien wyniku elekcji 1632 r. A tron Szwecji miał tą zaletę, że był dziedziczny. Ówczesne dynastie - nie tylko Wazów - trudno rozpatrywać dzisiejszymi kategoriami narodowymi, gdyż narodowość ustępowała w hierarchii ważności bieżącym interesom rodu.
*


Tym bardziej że miał w 1612r.szansę zostania carem Rosji i szybko mógł porzucić związki z Polską.Ciekawe jakie obyczaje wprowadziłby na dworze Rosji polskie czy szwedzkie?Jako dziedzic tronu szwedzkiego czuł się związany z krajem ojca ale wychowywał się przecież na dworze RON i w kulturze polskiej.
Skrzetuski
QUOTE
Czytałem gdzieś że Władysław w celu objęcia tronu Szwecji był gotów na małżeństwo z córką Gustawa Adolfa Krystyną Waza.Czy były na to jakieś szanse po śmierci jej ojca?A może przeszkadzał fakt że byli krewniakami(ich dziadkowie byli braćmi)?


Jego szanse były nikłe - przecież riksdag w marcu 1633 powtórzył uchwałę o odsunięciu "polskich" Wazów od szwedzkiego tronu. Uchwała ta mówiła, że zdrajcą jest ten, kto będzie pomagał Władysławowi IV.

QUOTE
Ciekawe jakie obyczaje wprowadziłby na dworze Rosji polskie czy szwedzkie?


W takim razie długo by nie pożył... wink.gif

Pozdrawiam!
deu
QUOTE(Anasurimbor @ 4/12/2010, 15:26)
Czytałem gdzieś że Władysław w celu objęcia tronu Szwecji był gotów na małżeństwo z córką Gustawa Adolfa Krystyną Waza.Czy były na to jakieś szanse po śmierci jej ojca?A może przeszkadzał fakt że byli krewniakami(ich dziadkowie byli braćmi)?
*



Zarówno Zygmunt, jak i Władysław podejmowali się różnych środków (mniej lub bardziej sensownych) by odzyskać koronę szwedzką. Co do małżeństwa, to warto nadmienić, że zaraz po bitwie pod Lutzen pojawił się bliżej nieokreślony projekt, aby Władysław pojął za żonę wdowę po Gustawie Marię Eleonorę. O tym zamiarze niewiele jednak do dziś wiadomo.
Anasurimbor
QUOTE(deu @ 11/12/2010, 15:51)
Co do małżeństwa, to warto nadmienić, że zaraz po bitwie pod Lutzen pojawił się bliżej nieokreślony projekt, aby Władysław pojął za żonę wdowę po Gustawie Marię Eleonorę. O tym zamiarze niewiele jednak do dziś wiadomo.
*


Pewnie znowu głównym oponentem wprowadzenia tego pomysłu w życie został wszechwładny Axel Oxenstierna.
deu
QUOTE(Anasurimbor @ 11/12/2010, 16:45)
QUOTE(deu @ 11/12/2010, 15:51)
Co do małżeństwa, to warto nadmienić, że zaraz po bitwie pod Lutzen pojawił się bliżej nieokreślony projekt, aby Władysław pojął za żonę wdowę po Gustawie Marię Eleonorę. O tym zamiarze niewiele jednak do dziś wiadomo.
*


Pewnie znowu głównym oponentem wprowadzenia tego pomysłu w życie został wszechwładny Axel Oxenstierna.
*



1. Czy Oxenstierna??? nie ma pewności. Tak jak nadmieniłem pomysł tego mariażu nie jest bliżej znany. Być może wcale nie był on poważnie brany pod uwagę. Wspomina o nim nuncjusz w Polsce z tego okresu - Honoratio Visconti. Na ile był to własny pomysł dyplomaty papieskiego, a na ile jakaś luźna myśl, którą usłyszał od kogoś na dworze - nie wiadomo.
2. Raczej i tak by do takiego mariażu nie doszło. Z racji wyznania owej pani - przeciwny byłby papież. Dodam, że w późniejszym okresie czasu Władysław starał się o rękę Elżbiety von Wittelsbach, licząc na to, że uda mu się w ten sposób pozyskać przychylność Anglii w czasie rokowań w Sztumskiej Wsi. Była to tylko gra polityczna ze strony Polaków, ale i tak Urban VIII nie zgodził się na ten związek. Również z powodu wyznania nie pozwoliłaby na zawarcie takiego małżeństwa polska opinia publiczna.
Anasurimbor
QUOTE(deu @ 11/12/2010, 18:15)
2. Raczej i tak by do takiego mariażu nie doszło. Z racji wyznania owej pani - przeciwny byłby papież. Dodam, że w późniejszym okresie czasu Władysław starał się o rękę Elżbiety von Wittelsbach, licząc na to, że uda mu się w ten sposób pozyskać przychylność Anglii w czasie rokowań w Sztumskiej Wsi. Była to tylko gra polityczna ze strony Polaków, ale i tak Urban VIII nie zgodził się na ten związek. Również z powodu wyznania nie pozwoliłaby na zawarcie takiego małżeństwa polska opinia publiczna.
*


Niejednokrotnie się zdarzało że przed zawarciem małżeństwa następowała zmiana wyznania przez przyszłą żonę na religię przyszłego męża więc podobnie mogło być i tym razem.
deu
QUOTE(Anasurimbor @ 11/12/2010, 18:58)
Niejednokrotnie się zdarzało że przed zawarciem małżeństwa następowała zmiana wyznania przez przyszłą żonę na religię przyszłego męża więc podobnie mogło być i tym razem.
*


Owszem zdarzało się, tylko zwróć uwagę Anasurimborze, że stroną której bardziej zależałoby na tego typu mariażu byliby Polacy, a precyzyjniej polska linia Wazów. Jakoś nie dostrzegam przyczyn, dla których Maria Eleonora byłaby skłonna zmienić religię... (ale skoro jej córka to uczyniło to kto wie...). Nie jest też raczej możliwe by uczynił to Władysław, pomimo że prowadził dość tolerancyjną politykę religijną. Inna sprawa, że zaraz po śmierci Gustawa korona przypadła Krystynie, więc jej matka nie była zbyt silną kartą przetargową na scenie politycznej. Skoro już gdybamy - dla ewentualnego mariażu we wspomnianej konfiguracji potrzebna by była dyspensa a tu raczej na przychylność Urbana VIII monarcha polski nie mógłby liczyć.
To jest wersja pozbawiona grafik. Jeżeli chcesz przejść do głównego forum kliknij tutaj.