Prawo dwunastu tablic - kliknij, aby przejść na forum
historycy.org > Historia powszechna > STAROŻYTNOŚĆ > Rzym
Starzec z Gór
Czy wiecie coso tym pierwszym zkodyfikowanym prawie rzymskim? Ja znalazłem tylko to ,że "według prawa dwunastu tablic ten ,komu sie udowodni ,że złożył fałszywe świadectwo ,ma być strącony ze Skały Tarpejskiej" .
Rothar
Opracowano je w roku 449 p.n.e.
Było to skodyfikowanie prawa zwyczajowego. W okresie królewskim prawo było podzielone na ius (prawo świeckie) i fas (prawo boskie). Ustawa XII tablic świadczy o zwycięstwie tego pierwszego.
Ustawa ta obejmuje obowiązkową procedurę sądową, zaczyna się od słów "Jeśli wzywają do sądu, niech idzie". Prawo obejmuje też prawa o wymianie handlowej, mancypacji, karne, testamenty, długi.
Treść ustawy jest znana jedynie z notatek prawników i pisarzy, gdyż nie zachowała się w całości. Pierwotnie tablice były ustawione na forum i odlane z brązu.
james dean
QUOTE(Starzec z Gór @ Feb 29 2004, 11:01 PM)
"według prawa dwunastu tablic ten ,komu sie udowodni ,że złożył fałszywe świadectwo ,ma być strącony ze Skały Tarpejskiej" .

W praktyce zrzucenia dokonywano z każdej innej skały, która gwarantowała natychmiastową smierć. Wydaje się również, ze Kodeks XII Tablic upoważniał współwierzycieli niewypłacalnego i zbankrutowanego dłużnika do wykrojenia kawałków jego ciała ohmy.gif w "mniej więcej" proporcjonalnej wielkości do ich udziałów.
Starzec z Gór
a cosie stało z tymi tablicami?
Rothar
QUOTE(Starzec z Gór @ Mar 1 2004, 06:23 PM)
a cosie stało z tymi tablicami?

Gdybym to wiedział to bym był sławny i bogaty biggrin.gif
Twister
Na specjalne życzenie smile.gif


PRAWO DWUNASTU TABLIC - fragmenty
( L e g e s D u o d e c i m T a b u l a r u m )
tłumaczenie: www.zrodla.historyczne.prv.pl

T A B L I C A I
1. Jeśli ktokolwiek pozwie człowieka przed sąd, ten zobowiązany jest stawić
się. Jeśli pozwany uchyla się, niech pozywający przywoła widzów na świadków
i niech przyprowadzi go siłą.
2. Jeśli on uchyla się, albo ucieka, niech pozywający nałoży na niego ręce.
3. Jeśli zawadą jest choroba, albo starość, niech pozywający dostarczy
zaprzęg. Nie musi on dostarczać powozu krytego z siennikiem, chyba, że on
zechce.
4. Niechaj obrońca gospodarza będzie gospodarzem. Niech dla każdego z
proletariuszy obrońcą będzie jego opiekun.
6 – 9. Gdy strony procesujące się osiągną consensus przez ugodę, niechaj sąd
to ogłosi. Jeśli nie osiągną ugody, niechaj każdy świadczy w swojej sprawie w
comitium na forum przed południem. Następnie ma się pozwolić im omawiać
sprawę razem, w obecności ich obydwu. Po południu, w przypadku, gdyby
któraś ze stron nie zdołała się stawić, niechaj sędzia ogłosi werdykt z korzyścią
dla strony obecnej. Jeśli zaś obaj są obecni, rozprawa może trwać dalej, jednak
nie dłużej niż do zachodu słońca.

T A B L I C A I I
2. Ten, którego świadek nie stawił się, może go wzywać przez głośne
okrzyki pod jego domem co trzeci dzień.

T A B L I C A I I I
1. Ten, który przyznał się do zadłużenia, albo też ten, przeciw któremu
ogłoszono orzeczenie, będzie miał trzydzieści dni na zapłatę. Po tym terminie
można przymusowo zniewolić jego osobę. Wierzyciel może przyprowadzić go
przed trybunał sedziowski. Jeśli człek ten nie zapłaci wysokości orzeczenia, lub
ktoś, w obecności sędziego nie zainterweniuje na jego korzyść jako jego
obrońca, wierzyciel w takim razie zabierze go do swego domu, gdzie zamknie
go w składziku, bądź skuje w kajdany. Wierzyciel ma obowiązek skucia go
kajdanami o wadze nie mniejszej niż piętnaście funtów, lub większej, jeśli taka
jego wola. Jeśli więzień zechce, może zaopatrzyć się we własne zapasy jedzenia.
Jeśli nie, wierzyciel musi zapewnić mu funt mięsa dziennie, jeśli zechce, może
dać mu więcej.
2. Trzeciego dnia targowego niech wolno im będzie podzielić między siebie
jego mienie. Jeśli któryś weźmie więcej lub mniej, niż mu przypada, nie będzie
w tym żadnej zbrodni.
3. Przeciw obcokrajowcowi prawo własności będzie obowiązywać na
zawsze.

T A B L I C A I V
1. Dziecko, które urodzi się zniekształcone, ma zostać szybko zabite.
2. Jeśli ojciec sprzeda swego syna trzy razy, syn będzie zwolniony od
powinności względem ojca.
3. Jeśli człowiek w swej ostatniej woli powierzył troskę o swe majętności i
opiekę nad jego własnością, wola jego jest obowiązująca. Jeśli nie ma
spadkobierców i umrze, nie zostawiwszy testamentu, niechaj najbliższy krewny
obejmie jego dziedzictwo. Jeśli takowego nie posiada, niechaj członkowie jego
rodu obejmą jego dziedzictwo.
4. Jeśli ktoś jest szalony, lecz nie ma opiekuna, władza nad nim, tak do
opieki, jak i jego majętności przypada jego krewnym i członkom jego gens
(rodu).
5. Dziecko urodzone w dziesięć miesięcy po śmierci ojca nie będzie mogło
po nim legalnie dziedziczyć.

T A B L I C A V
1. Kobiety niechaj pozostają pod opieką, nawet wówczas, gdy osiągnęły
pełnoletniość.

T A B L I C A V I
1. Kiedy dokonana jest umowa i przeniesienie aktu własności i została
dopełniona formalna deklaracja, ma ona moc wiążącą.
3. Belki, która jest wbudowana w dom, ani nawet kratki z winnicy, nie
można mu wówczas stamtąd zabrać.
5. Zajęcie przez zasiedzenie majątku ruchomego wymaga jednego roku dla
jego przejęcia, ale zajęcie majątków i domów dwa lata.
6. Każda kobieta, która nie życzy sobie być podporządkowaną w tym
zwyczaju swemu mężowi powinna być nieobecna przez trzy noce pod rząd
każdego roku i tak przerywa usucapio każdego roku.

T A B L I C A V I I
1. Niechaj utrzymują drogi w należytym porządku. Jeśli jej nie
wybrukowali, można, jeśli ktoś zechce, jeździć po nich ich własnymi
zaprzęgami.
9. Jeśli drzewo sąsiada w wyniku wiatru zegnie się i spadnie na twoją
posesję, możesz zupełnie legalnie podjąć kroki w celu jego usunięcia.
10. Człowiek ma prawo do zbierania owoców, które z jego drzewa spadły
na posesję jego sąsiada.

T A B L I C A V I I I
2. Jeśli ktoś okaleczył kończynę drugiej osobie i nie ułożył się z
poszkodowanym, ten ma prawo do zemsty. Jeśli ktoś złamał kość człowiekowi
wolnemu swą ręką, albo drewnianą pałką, niechaj zapłaci karę w wysokości
trzystu monet, jeśli zaś złamał kość niewolnikowi, zapłaci sto pięćdziesiąt. Jeśli
ktoś winny jest zniewagi, zapłaci dwadzieścia pięć monet.
3. Jeśli ktoś został zabity podczas nocnej kradzieży, słusznie został zabity.
4. Jeśli patron wymyśli jakieś kłamstwo przeciw swemu klientowi, niechaj
będzie przeklęty.
5. Jeśli ktoś zgłosi się jako świadek w sprawie, albo rozważający [sprawę] i
nie da swego świadectwa, niechaj zostanie zapisany jako nieuczciwy i niezdolny
do ponownego stawania w charakterze świadka.
10. Jeśli ktokolwiek podpali i zniszczy w ten sposób budynek, albo hałdę
zboża trzymaną w pobliżu domu, niechaj będzie związany, wychłostany i zabity
przez spalenie na stosie pod warunkiem, że uczynił ów czyn karalny z
rozmyślną złośliwością, ale jeśli dowiedzie, że stało się to przypadkiem, lub
przez niedbalstwo, zobowiązany jest do naprawienia szkody, zaś, gdyby był na
to zbyt biedny, otrzyma stosowną, lżejszą karę.
12. Jeśli kradzież zostanie przeprowadzona nocą, a właściciel zabije
włamywacza, będzie uważane, że zrobił to słusznie.
13. Bezprawiem jest zabić złodzieja za dnia [...] chyba, że on broni się
bronią. Ale nawet, kiedy on przyszedł z bronią, to dopóki jej nie użyje i nie
zacznie walczyć, nie wolno go zabić. Nawet gdy ów opiera się, najpierw trzeba
zawołać kogoś, kto może usłyszeć i przyjść z pomocą.
23. Osoba, której udowodni się winę dania fałszywego świadectwa,
zostanie zrzucona ze Skały Tarpejskiej.
26. Nikomu nie wolno urządzać spotkań w mieście podczas nocy.

T A B L I C A I X
4. Karą będzie ścięcie dla każdego sędziego legalnie wyznaczonego,
któremu udowodni się branie łapówek za przychylne werdykty.
5. Zdrada: ten, który kolaborował z publicznymi wrogami, lub wydał
obywatela publicznym wrogom będzie musiał ponieść karę ścięcia.
6. Doprowadzenie kogoś do śmierci, kogokolwiek, kto nie byłby skazany,
jest zabroniona.

T A B L I C A X
1. Nikomu nie wolno pogrzebać trupa, ani też spalić go w mieście.
3. Kobietom nie wolno rozdrapywać twarzy, ani płakać w zamian za opłatą
podczas pogrzebu.
5. Jeśli ktoś sam zostanie uwieńczony koroną, albo uwieńczy się jego dom
z powodu czci dla niego i jego męstwa, jeśli ta umieszczona jest u niego na
głowie, albo na łowach jego rodziców, nie będzie to żadną zbrodnią.

T A B L I C A X I
1. Nie wolno zawierać małżeństw między patrycjuszami a plebejuszami.

T A B L I C A X I I
2. Jeśli niewolnik dokona kradzieży, albo wyrządzi jakąś krzywdę za
wiedzą jego pana, powództwo o odszkodowanie będzie w jego imieniu.
5. Cokolwiek lud ostatnio postanowił, powinno mieć moc prawną.


Pozdrawiam...
kenrir
QUOTE
10. Człowiek ma prawo do zbierania owoców, które z jego drzewa spadły
na posesję jego sąsiada.


Świetne rozwiązanie klasycznego sporu o miedzę :-)

biggrin.gif biggrin.gif biggrin.gif biggrin.gif biggrin.gif biggrin.gif
Necrotrup
Leges Duodecim Tabularum

Pierwszy raz wstawiałem tu hiperłącze, nie wiem, czy widać, że to wyżej to właśnie ono. A co do sporu o miedzę, polecam również dla porównania jako cielawostkę art. 148 - 150 Kodeksu Cywilnego (naszego współczesnego).
I3oYd3n
"3. Jeśli ktoś został zabity podczas nocnej kradzieży, słusznie został zabity."

A jeśli ktoś ukradł coś w dzień? ;]
Prezes
Zainteresowanym l. XII tab. mogę polecić cztery pozycje:

Wiesław Litewski Rzymskie prawo prywatne (wyd. LexisNexis)
Rzymski proces karny

Maria Zabłocka Witold Wołodkiewicz Rzymskie prawo prywatne. Instytucje.

M. W. Zabłoccy - Ustawa XII Tablic - tekst, tłumaczenie, komentarz (lub podobnie brzmiący tytuł)


Bardzo dobre ksiązki, mozna sie z nich wiele dowiedziec o sądownictwie, administracji ,prawie prywatnym i karnym Rzymu.

Apropos kwestii powstania i zagninięcia Tablic: powstały w latach 451-449 pne (nie jest to uściślone, różne publikacje podaja różne daty), do ich stworzenia doszło na wniosek trybuna ludowego Terentillusa (H)Arsy (zdaje mi sie,ze był etruskiego pochodzenia), powołano komisję - decemviri legibus scribundis, przpuszczalnie dwie ostatnie tablice uchwalono po zamieszkach. Pierwotnie L.XII Tab. było wypisane na drewnianych tablicach pokrytych białą farbą (album), deski te, lub ich spiżowe kopie spłonęły w czasie najazdu Galów (397? 387? ,bądz, co bądź początek IV wieku pne) Większą część tekstu L XIITab. udało się zrekonstruować, gdyż czesto pojawiały się cytaty z ustawy w pismach jurystów, L XII Tab. uczono się także na pamięć w szkołach. Co ciekawe mimo że większość jej przepisów zdezaktualizowała się , ustawa nie została nigdy uchylona i formalnie obowiązywała jeszcze za czasów Justyniana.
Ustawa zaczynała się od słynnych słow "Si in ius vocat, ito" .
Tuż po uchwaleniu L XII Tab uchwalono Lex Canuleia (445pne)przyznającą ius conubii plebejuszom w stosunku do patrycjuszy, zatem już wtedy zaczęto zmieniać formalistyczne i rygorystyczne przepisy ustaw.
Ciekawostka: ustawa przewidywała za spoliczkowanie karę 25 asów, w początkach pryncypatu kwota ta nie przedstawiała jakiejkolwiek wartośći, zatem pewnien znudzony młody nobil wędrował z niewolnikiem po rzymskich ulicach i policzkował przechodniów, idący za nim niewolnik wypłacał 25 asów każdemu z nich. Skłoniło to pretora do zajęcia się kwestią zaktualizowania odpowiedzialności i kar za tego rodzaju czyny.
)

P.S Niedługo w Krakowie wyjdzie praca dot. procesu Jezusa jako cognitio extra ordinem.
piotpal
QUOTE
T A B L I C A X
1. Nikomu nie wolno pogrzebać trupa, ani też spalić go w mieście.

Czy ktoś może mi to wytłumaczyć? Czy oni nie grzebali umarłych? smile.gif
Ps. Czy może w obu wypadkach chodzi o miasto?
MaLk
W obu przypadkach chodzi o miasto.
pol
Wie ktoś gdzie moge znależć jakiś obrazek tych XII tablic?
a... i jeszcze jakieś ciekawe i interesujące obrazki dot. Prawa Rzymskiego? ...potrzeba do zrobienia ładnej pracy smile.gif
pol
Wie ktoś gdzie moge znależć jakiś obrazek tych XII tablic?
a... i jeszcze jakieś ciekawe i interesujące obrazki dot. Prawa Rzymskiego? ...potrzeba do zrobienia ładnej pracy smile.gif
alcesalces1
Za czasów Cycerona dzieci się uczyły czytać na prawie XII tablic.
pol
a nie macie zadnych koncepcji jakie mozna dać obrazki do tego typy opracowania tematu?
bednar123
Prawo XII tablic znajdowało się na Forum Romanum smile.gif
mentor01
Spotkałem się u Kubiaka (i nie tylko, ale u niego pamiętam na pewno), że Prawo XII Tablic było wystawione na Forum Romanum i zostało zniszczone kiedy Galowie najechali na Rzym (dla przypomnienia 390 rpne). Genezą ich powstania (czyli powstania pierwszej kodyfikacji rzymskiego prawa) jest prawdopodobnie walka między patrycjuszmi, a plebejuszami przy czym to plebejuszom bardziej na tym zależało gdyż byli oni częśto ofiarami bezprawia. W roku 451 pne zawieszono w Rzymie praktykowanie prawa i powierzono dziesięciu patrycjuszom opracownie kodeksu. Tak w roku 450 otrzymoujemy dziesieć tablic. Więc powołano kolejne grono dziedięciu (tym razem w skład owego grona wchodzili również plebejusze) ktore dodało dwie tablice, a dziesiec istniejących uzupełniło. Zdjęć ani obrazków tych tablic znaleść nie można bo ich nie ma. Nie zostały zachowane, a to co przetrwało do dziś to tylko zbiór z ówczesnych odnalezionych źródeł pisanych:)
Warto wspomnieć, że dość ciekawe prawo zabraniające małżeństw plebejuszy z patrycjuszami zostało zniesione w roku 445 pne przez lex Canuleia:)

Pozdrawiam:)
Adalbert Nords
QUOTE(Rothar @ 1/03/2004, 18:57)
QUOTE(Starzec z Gór @ Mar 1 2004, 06:23 PM)
a cosie stało z tymi tablicami?

Gdybym to wiedział to bym był sławny i bogaty biggrin.gif
*



A przepraszam (może i się myle), ale czy to nie było przypadkiem tak, że owe taplice wykonane ze SPIŻU (stopu miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem) nie uległy zniszczeniu poprzez stopienie się (wkońcu to stop) podczas gdy Neron podpalił Rzym?
P.V. Maro
QUOTE(mentor01 @ 8/12/2007, 23:05)
Spotkałem się u Kubiaka (i nie tylko, ale u niego pamiętam na pewno), że Prawo XII Tablic było wystawione na Forum Romanum i zostało zniszczone kiedy Galowie najechali na Rzym (dla przypomnienia 390 rpne). Genezą ich powstania (czyli powstania pierwszej kodyfikacji rzymskiego prawa) jest prawdopodobnie walka między patrycjuszmi, a plebejuszami przy czym to plebejuszom bardziej na tym zależało gdyż byli oni częśto ofiarami bezprawia. W roku 451 pne zawieszono w Rzymie praktykowanie prawa i powierzono dziesięciu patrycjuszom opracownie kodeksu. Tak w roku 450 otrzymoujemy dziesieć tablic. Więc powołano kolejne grono dziedięciu (tym razem w skład owego grona wchodzili również plebejusze) ktore dodało dwie tablice, a dziesiec istniejących uzupełniło. Zdjęć ani obrazków tych tablic znaleść nie można bo ich nie ma. Nie zostały zachowane, a to co przetrwało do dziś to tylko zbiór z ówczesnych odnalezionych źródeł pisanych:)
Warto wspomnieć, że dość ciekawe prawo zabraniające małżeństw plebejuszy z patrycjuszami zostało zniesione w roku 445 pne przez lex Canuleia:)

Pozdrawiam:)
*



Z kolei ustawy małżeńskie Augusta znowu utrudniły sytuację,
czy są na forum jeszcze jacyś studenci prawa? pamięta ktoś rozwiązania Zabłockiej w Institutiones?
grecka atena
QUOTE(pol @ 2/02/2007, 16:05)
Wie ktoś gdzie moge znależć jakiś obrazek tych XII tablic?
a... i jeszcze jakieś ciekawe i interesujące obrazki dot. Prawa Rzymskiego? ...potrzeba do zrobienia ładnej pracy smile.gif
*


wiesz nie wiadomo co się stało z tymi tablicami więc raczej zdjęcia nie znajdziesz smile.gif
Muffin_KILLER
QUOTE(piotpal @ 9/09/2005, 21:13)
QUOTE
T A B L I C A X
1. Nikomu nie wolno pogrzebać trupa, ani też spalić go w mieście.

Czy ktoś może mi to wytłumaczyć? Czy oni nie grzebali umarłych? smile.gif
Ps. Czy może w obu wypadkach chodzi o miasto?
*



Rzymianie chowali swoich przodków wzdłuż ulic prowadzących do miasta, poza jego murami. Nie pamiętam już dokładnie, dlaczego tak było.
To jest wersja pozbawiona grafik. Jeżeli chcesz przejść do głównego forum kliknij tutaj.