Misteria greckie a chrześcijaństwo - kliknij, aby przejść na forum
historycy.org > Historia powszechna > STAROŻYTNOŚĆ > Religie starożytne
Lech123
Potrzebuję literatury opisującej jakie elementy chrześcijaństwo, jak religia misteryjna we wczesnych etapach, mogło wchłonąć od Greków.
szapur II
Sorry, ale co to ma w przypadku chrześcijaństwa oznaczać "religia misteryjna we wczesnych etapach"?
Lech123
1 Kor 3
1 A ja nie mogłem, bracia, przemawiać do was jako do ludzi duchowych, lecz jako do cielesnych, jak do niemowląt w Chrystusie. 2 Mleko wam dałem, a nie pokarm stały, boście byli niemocni; zresztą i nadal nie jesteście mocni.

Za Klausem-Rudigerem Maiem, który lansuje "wiedzę dla wtajemniczonych".
szapur II
I co ma ten fragment wspólnego z misteriami? Żeby zrozumieć ten fragment, trzeba sobie wyjść trochę poza to zdanie.
Furiusz
Może nieco na uboczu ale:
M. Simon, Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa, Warszawa 1979, s. 85-90 przekonuje, że jednym z elementów sukcesu chrześcijaństwa była popularność kultów misteryjnych z których chrześcijaństwo wiele czerpało (co jest prawdą) i które były do siebie bardzo zbliżone (to jest chrześcijaństwo i kulty misteryjne) co ułatwić miało rozwój nowej religii.

Robi to dość nieprzekonująco głównie z tego względu, że nie podaje argumentacji - nie taki jest zresztą cel jego pracy, bo książka ta ma być raczej kompendium wiedzy na temat wczesnego chrześcijaństwa i kontekstu w jakim rozwijała się ta religia niźli praca mająca na celu udowadniać konkretną hipotezę.

Niemniej gdy pisze, że Kulty wschodnie głownie dlatego zdobyły tak wielkie powodzenie, że dawały nadzieję zbawienia i przyrzekały jej ziszczenie - s.87-88 wydaje mi się, ze zwyczajnie się myli.

W. Burkert, Starożytne kulty misteryjne, Kraków 2014 udowadnia, że tak naprawdę kulty misteryjne tkwiły bardzo głęboko w mentalności pogańskiej i w sumie nastawione były na szczęście i zbawienie ale nie po śmierci a za życia. Widać to gdy pisze, że Cykl powtórzeń [rytuału taurobolium-ja] przedłuży szczęśliwe życie na tym świecie - s.64 czy gdy pisze o misteriach eleuzyńskich, że Podtrzymywanie misteriów miało skutki praktyczne w postaci zapewnienia sobie dobrych zbiorów - s.67.

Podobnie gdy Simon, op. cit. s.86 pisze, że kulty misteryjne (...) posiadały one mniej lub więcej wyraźnie ukształtowane i spójne doktryny oraz pełne treści rytuały. Znów się, jak mi się wydaje, myli. Zarówno Burkert jak i L. Trzcionkowski, Bios-Thanatos-Bios. Semifory orfickie z Olbii i kultura polis, Warszawa 2013 - nigdy nie istniały jakieś spójne doktryny kultów misteryjnych i są one wymysłem współczesnych uczonych (zanurzonych dość mocno w świat chrześcijański jednak). Co więcej jak wspominają źródła wtajemniczonych w misteria zachęcano do poznawania innych podań czy innych wersji teos logos danego misterium - co nie miałoby sensu gdyby istniała jedna spójna doktryna.

Pewnie najbardziej zbliżony do posiadania jakiejś jednej spójnej teologii był mitraizm a to ze względu na strukturę kultu i jego charakter no i jak chcą niektórzy badacze chrześcijańskie zapożyczenia.

Niemniej temat samych kultów misteryjnych wydaje sie ciekawy i wart dalszego rozwinięcia.
keres2731
QUOTE(Lech123 @ 8/04/2015, 10:11)
Potrzebuję literatury opisującej jakie elementy chrześcijaństwo, jak religia misteryjna we wczesnych etapach, mogło wchłonąć od Greków.
*



Wątpliwie żeby chrześcijanie ściągnęli coś od Greków, święty Paweł przemawiał do nich w Dziejach Apostolskich 17, 16-33
( Biblia Tysiąclecia )

16 Czekając na nich w Atenach, Paweł burzył się wewnętrznie na widok miasta pełnego bożków. 17 Rozprawiał też w synagodze z Żydami i z "bojącymi się Boga5" i codziennie na agorze5 z tymi, których tam spotykał. 18 Niektórzy z filozofów epikurejskich i stoickich6 rozmawiali z nim: «Cóż chce powiedzieć ten nowinkarz6» - mówili jedni, a drudzy: - «Zdaje się, że jest zwiastunem nowych bogów» - bo głosił Jezusa i zmartwychwstanie6. 19 Zabrali go i zaprowadzili na Areopag7, i zapytali: «Czy moglibyśmy się dowiedzieć, jaką to nową naukę głosisz? 20 Bo jakieś nowe rzeczy wkładasz nam do głowy8. Chcielibyśmy więc dowiedzieć się, o co właściwie chodzi». 21 A wszyscy Ateńczycy i mieszkający tam przybysze poświęcają czas jedynie albo mówieniu o czymś, albo wysłuchiwaniu czegoś nowego9. 22 «Mężowie ateńscy - przemówił Paweł stanąwszy w środku Areopagu widzę, że jesteście pod każdym względem bardzo religijni10. 23 Przechodząc bowiem i oglądając wasze świętości jedną po drugiej, znalazłem też ołtarz z napisem: "Nieznanemu Bogu"11. Ja wam głoszę to, co czcicie, nie znając. 24 Bóg, który stworzył świat i wszystko na nim, On, który jest Panem nieba i ziemi, nie mieszka w świątyniach zbudowanych ręką ludzką 25 i nie odbiera posługi z rąk ludzkich, jak gdyby czegoś potrzebował, bo sam daje wszystkim życie i oddech, i wszystko. 26 On z jednego [człowieka] wyprowadził cały rodzaj ludzki, aby zamieszkiwał całą powierzchnię ziemi. Określił właściwie czasy i granice ich zamieszkania, 27 aby szukali Boga, czy nie znajdą Go niejako po omacku. Bo w rzeczywistości jest On niedaleko od każdego z nas. 28 Bo w Nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy, jak też powiedzieli niektórzy z waszych poetów: "Jesteśmy bowiem z Jego rodu"12. 29 Będąc więc z rodu Bożego, nie powinniśmy sądzić, że Bóstwo jest podobne do złota albo do srebra, albo do kamienia, wytworu rąk i myśli człowieka. 30 Nie zważając na czasy nieświadomości, wzywa Bóg teraz wszędzie i wszystkich ludzi do nawrócenia, 31 dlatego że wyznaczył dzień, w którym sprawiedliwie będzie sądzić świat13 przez Człowieka, którego na to przeznaczył, po uwierzytelnieniu Go wobec wszystkich przez wskrzeszenie Go z martwych».
32 Gdy usłyszeli o zmartwychwstaniu, jedni się wyśmiewali, a inni powiedzieli: «Posłuchamy cię o tym innym razem»14. 33 Tak Paweł ich opuścił. 34 Niektórzy jednak przyłączyli się do niego i uwierzyli. Wśród nich Dionizy Areopagita i kobieta imieniem Damaris, a z nimi inni.
Lehrabia
QUOTE(keres2731 @ 9/04/2015, 14:23)
QUOTE(Lech123 @ 8/04/2015, 10:11)
Potrzebuję literatury opisującej jakie elementy chrześcijaństwo, jak religia misteryjna we wczesnych etapach, mogło wchłonąć od Greków.
*



Wątpliwie żeby chrześcijanie ściągnęli coś od Greków, święty Paweł przemawiał do nich w Dziejach Apostolskich 17, 16-33
( Biblia Tysiąclecia )

16 Czekając na nich w Atenach, Paweł burzył się wewnętrznie na widok miasta pełnego bożków. 17 Rozprawiał też w synagodze z Żydami i z "bojącymi się Boga5" i codziennie na agorze5 z tymi, których tam spotykał. 18 Niektórzy z filozofów epikurejskich i stoickich6 rozmawiali z nim: «Cóż chce powiedzieć ten nowinkarz6» - mówili jedni, a drudzy: - «Zdaje się, że jest zwiastunem nowych bogów» - bo głosił Jezusa i zmartwychwstanie6. 19 Zabrali go i zaprowadzili na Areopag7, i zapytali: «Czy moglibyśmy się dowiedzieć, jaką to nową naukę głosisz? 20 Bo jakieś nowe rzeczy wkładasz nam do głowy8. Chcielibyśmy więc dowiedzieć się, o co właściwie chodzi». 21 A wszyscy Ateńczycy i mieszkający tam przybysze poświęcają czas jedynie albo mówieniu o czymś, albo wysłuchiwaniu czegoś nowego9. 22 «Mężowie ateńscy - przemówił Paweł stanąwszy w środku Areopagu widzę, że jesteście pod każdym względem bardzo religijni10. 23 Przechodząc bowiem i oglądając wasze świętości jedną po drugiej, znalazłem też ołtarz z napisem: "Nieznanemu Bogu"11. Ja wam głoszę to, co czcicie, nie znając. 24 Bóg, który stworzył świat i wszystko na nim, On, który jest Panem nieba i ziemi, nie mieszka w świątyniach zbudowanych ręką ludzką 25 i nie odbiera posługi z rąk ludzkich, jak gdyby czegoś potrzebował, bo sam daje wszystkim życie i oddech, i wszystko. 26 On z jednego [człowieka] wyprowadził cały rodzaj ludzki, aby zamieszkiwał całą powierzchnię ziemi. Określił właściwie czasy i granice ich zamieszkania, 27 aby szukali Boga, czy nie znajdą Go niejako po omacku. Bo w rzeczywistości jest On niedaleko od każdego z nas. 28 Bo w Nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy, jak też powiedzieli niektórzy z waszych poetów: "Jesteśmy bowiem z Jego rodu"12. 29 Będąc więc z rodu Bożego, nie powinniśmy sądzić, że Bóstwo jest podobne do złota albo do srebra, albo do kamienia, wytworu rąk i myśli człowieka. 30 Nie zważając na czasy nieświadomości, wzywa Bóg teraz wszędzie i wszystkich ludzi do nawrócenia, 31 dlatego że wyznaczył dzień, w którym sprawiedliwie będzie sądzić świat13 przez Człowieka, którego na to przeznaczył, po uwierzytelnieniu Go wobec wszystkich przez wskrzeszenie Go z martwych».
32 Gdy usłyszeli o zmartwychwstaniu, jedni się wyśmiewali, a inni powiedzieli: «Posłuchamy cię o tym innym razem»14. 33 Tak Paweł ich opuścił. 34 Niektórzy jednak przyłączyli się do niego i uwierzyli. Wśród nich Dionizy Areopagita i kobieta imieniem Damaris, a z nimi inni.
*


O może daj cytat, z którego wyniknie... cokolwiek związanego z tematem? Na razie wiadomo z niego tyle, że Paweł sobie pogadał w Atenach.
szapur II
Problem tylko w tym, że chrześcijaństwu w wersji ortodoksyjnej brak jednego z podstawowych wyznaczników kultów misteryjnych - tu trzeba też wprowadzić pewne rozgraniczenie kultów greckich i tzw. wschodnich kultów misteryjnych, m.in. mitraizmu. Tu trzeba wziąć pod uwagę niejednolitość samych kultów misteryjnych, przystąpienie do nich nie wykluczało oddawania czci innym bóstwom, to nie były kulty, któreby wykluczały inne, byłyby "ekskluzywistyczne". Druga różnica, która przychodzi mi na myśl. Owszem, przystąpienie do chrześcijaństwa/kultu misteryjnego jest warunkowane odbyciem pewnego rytuału - chrztu w chrześcijaństwie, rytuału wtajemniczenia w misteriach (przynajmniej w typie eleuzyńskich). Tyle że chrzest nie stanowił tabu. Wreszcie wyznawcy chrześcijaństwa nie byli segregowani wg nazwijmy to z pewnym uproszczeniem "stopni wtajemniczenia", oczywiście poza pewnymi grupami heterodoksyjnymi np. chodzi mi o gnostyków.
żwirek
Właśnie - temat gnozy świetnie pokazuje, że "ortodoksyjne" chrześcijaństwo nie stawiało na misteria i wtajemniczenie.
Gnostycy prawie rozłożyli chrześcijaństwo w II wieku n.e. Św. Ireneusz z Lyonu musiał walczyć z nimi zaciekle.

Zresztą i tak narobili mnóstwo bigosu: np. ewangelie gnostyckie, z których dzisiejsza kultura antychrześcijańska czerpie całymi garściami - vide Dan Brown i "Ewangelia Marii Magdaleny", pomijając fakt, że te ewangelie zostały dawno temu uznane za niekanoniczne.
To jest wersja pozbawiona grafik. Jeżeli chcesz przejść do głównego forum kliknij tutaj.